చరిత్ర : నమ్మకాల సమాహారం కాదు

చరిత్ర అనేది నమ్మకాల సమాహారం కాదు. భౌతికంగా లభ్యమైన గ్రంథాలు, లిపులు, రచయితలు, కాలక్రమం — ఇవే చరిత్రకు ఆధారాలు.

ఈ ఆధారాల ప్రకారం పరిశీలిస్తే, ఒకే పేరుతో పిలువబడినప్పటికీ, వేర్వేరు కాలాల్లో, వేర్వేరు తాత్విక ప్రపంచాలకు చెందిన రెండు సంస్కృత భాషా రూపాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి.

1. మొదటి సంస్కృత భాషా రూపం (సా.శ.పూ. 1 – సా.శ. 9వ శతాబ్దం)

ఈ దశలో ఉపయోగంలో ఉన్న సంస్కృతం బౌద్ధ–శ్రమణ తత్త్వానికి చెందినది. అకాడమిక్ భాషలో దీనిని బౌద్ధ హైబ్రిడ్ సంస్కృతం (Buddhist Hybrid Sanskrit) అని పిలుస్తారు.

ఈ సంస్కృతంలో —

• బయట ఉన్న దేవుడు అనే భావన లేదు
• మనిషిలోని అంతర్లీన గుణాలు, చైతన్యం, కర్మలే కేంద్రం
• మంచి–చెడు, బంధన–విముక్తి మనిషి చేతనే నిర్ణయించబడతాయి

2. ఈ కాలంలో ఉపయోగించిన లిపులు

భౌతిక ఆధారాల ప్రకారం ఈ లిపులు కనిపిస్తాయి:

• బ్రాహ్మీ
• ఖరోష్టి
• గుప్త లిపి
• సిద్ధమ్
• శారదా
• గ్రంథ
• ప్రారంభ నాగరీ

ఈ దశలో దేవనాగరి లిపి కేంద్ర లిపిగా లేదు.

3. బౌద్ధ సంస్కృత గ్రంథాలు (సా.శ. 1 – 9వ శతాబ్దం)

• అశ్వఘోషుడు (1–2 శతాబ్దాలు) – బుద్ధచరిత, సౌందరానంద
• నాగార్జునుడు (2–3 శతాబ్దాలు) – మూలమధ్యమకకారిక
• ఆర్యదేవుడు (3వ శతాబ్దం) – చతుశ్శతక
• అసంగుడు (4వ శతాబ్దం) – యోగాచారభూమి
• వసుబంధుడు (4–5 శతాబ్దాలు) – అభిధర్మకోశ
• దిగ్నాగుడు (5వ శతాబ్దం) – ప్రమాణసముచ్చయ
• ధర్మకీర్తి (6–7 శతాబ్దాలు) – ప్రమాణవార్తిక
• శాంతిదేవుడు (7–8 శతాబ్దాలు) – బోధిచర్యావతార

ఈ మొత్తం సాహిత్యంలో బయట దేవుడు అనే భావన లేదు. మనిషి అంతర్లీన చైతన్యమే తత్త్వానికి కేంద్రం.

4. సా.శ. 8–9వ శతాబ్దాలు : తాత్విక మలుపు

ఈ దశలో ఆదిశంకరాచార్యుడు ప్రాచుర్యంలోకి వస్తాడు.

ఆయన కూడా బయట ఎక్కడో ఉన్న దేవుడిని ప్రతిపాదించలేదు. అద్వైతం అంటే —

• జీవుడు దేవుడికి వేరు అనే భావన కాదు
• జీవుడే పరమసత్యాన్ని గ్రహించగల స్థితి

5. బౌద్ధ తత్త్వంలో అంతర్గత విభజనలు

• బోధిసత్వ శివ
• బోధిసత్వ విష్ణు
• బోధిసత్వ సూర్య
• బోధిసత్వ స్కంద
• బోధిసత్వ శక్తి

ఇవి వేర్వేరు బౌద్ధ తాత్విక ధారలకు ప్రతీకలు.

6–9. సా.శ. 11వ శతాబ్దం తరువాత మార్పు

ఈ దశలో —

• జీవుడు వేరు, దేవుడు వేరు అనే భావన బలపడింది
• భక్తి కేంద్రంగా వేద–పురాణ సాహిత్యం స్థిరీకరించబడింది
• దేవనాగరి ప్రధాన లిపిగా మారింది

10–11. బ్రాహ్మణ సాహిత్యం & తెలుగు అనువాదాలు

సా.శ. 11వ శతాబ్దం తరువాత వేద–పురాణ సాహిత్యం తెలుగులోకి అనువదించబడింది.

12. సారాంశం

సా.శ.పూ. 1వ శతాబ్దం నుండి సా.శ. 9వ శతాబ్దం వరకు లభ్యమైన సంస్కృత సాహిత్యం బౌద్ధ–శ్రమణ తత్త్వానికి చెందినది.

సా.శ. 11వ శతాబ్దం తరువాత జీవుడు–దేవుడు వేరు అనే భావనతో వేద–పురాణ సంస్కృతం బలపడింది.

ఈ రెండు సంస్కృతాలు ఒకటే కావు. కాలం వేరు. తత్త్వం వేరు. సామాజిక దృష్టి వేరు.

13. References (Academic)

1. A. K. Warder – Indian Buddhism
2. Etienne Lamotte – History of Indian Buddhism
3. Johannes Bronkhorst – Buddhism in the Shadow of Brahmanism
4. David Seyfort Ruegg – Literature of the Madhyamaka School
5. Richard Gombrich – Theravada Buddhism
6. D. D. Kosambi – Myth and Reality
7. Sheldon Pollock – The Language of the Gods in the World of Men
8. R. S. Sharma – Early Medieval Indian Society
9. Romila Thapar – Cultural Pasts
10. Epigraphia Indica – ASI

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

Carbon Dating

Carbon Dating & Dinosaur Dating
కార్బన్ డేటింగ్ & డైనోసార్ డేటింగ్

Understanding the past requires different scientific dating methods.
గతాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి వివిధ శాస్త్రీయ తేదీ నిర్ణయ పద్ధతులు అవసరం.

---

1. Carbon Dating (C-14 Dating)
1. కార్బన్ డేటింగ్ (C-14 డేటింగ్)

Carbon dating is used to determine the age of once-living organic materials.

కార్బన్ డేటింగ్ అనేది ఒకప్పుడు జీవించి ఉన్న సేంద్రియ పదార్థాల వయస్సును నిర్ణయించడానికి ఉపయోగిస్తారు.

Basic Principle
మూల సూత్రం

• Living organisms absorb carbon from the environment.
• జీవులు పరిసరాల నుంచి కార్బన్‌ను గ్రహిస్తాయి.
• While alive, the C-14 / C-12 ratio remains constant.
• జీవించి ఉన్నంతకాలం C-14 / C-12 నిష్పత్తి స్థిరంగా ఉంటుంది.
• After death, C-14 decays while C-12 remains stable.
• మరణం తర్వాత C-14 క్షీణిస్తుంది, C-12 మాత్రం మారదు.

Half-life of C-14: 5,730 years
Effective range: up to 50,000 years

C-14 అర్ధాయుష్కాలం: 5,730 సంవత్సరాలు
ప్రయోగ పరిధి: సుమారు 50,000 సంవత్సరాల వరకు

Limitation: Carbon dating cannot be used for dinosaurs.
పరిమితి: డైనోసార్లకు కార్బన్ డేటింగ్ ఉపయోగపడదు.

---

2. Dinosaur Dating
2. డైనోసార్ డేటింగ్

Dinosaurs lived millions of years ago, far beyond the reach of carbon dating.

డైనోసార్లు కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం జీవించాయి. అది కార్బన్ డేటింగ్ పరిధికి చాలా దూరం.

Methods Used
ఉపయోగించే పద్ధతులు

• Radiometric dating of surrounding rocks
• ఎముకల చుట్టూ ఉన్న రాళ్ల రేడియోమెట్రిక్ డేటింగ్
• Potassium–Argon (K–Ar) dating
• పొటాషియం–ఆర్గాన్ డేటింగ్
• Uranium–Lead dating
• యురేనియం–లీడ్ డేటింగ్
• Stratigraphy (study of rock layers)
• స్తరాల అధ్యయనం (రాళ్ల పొరలు)

Isotope	Half-life	Use
Carbon-14	5,730 years	Recent organic remains
Potassium-40	1.25 billion years	Dinosaur-age rocks
Uranium-238	4.5 billion years	Ancient rocks

---

Dinosaur Time Periods
డైనోసార్ల కాలాలు

• Triassic – 230 million years ago
• ట్రయాసిక్ – సుమారు 23 కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం
• Jurassic – 201 to 145 million years ago
• జురాసిక్ – 20 నుండి 14.5 కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం
• Cretaceous – 145 to 66 million years ago
• క్రిటేషియస్ – 14.5 నుండి 6.6 కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం

---

Moderate Conclusion
మితమైన నిర్ధారణ

Carbon dating and dinosaur dating are complementary, not contradictory. They work on different time scales and materials.

కార్బన్ డేటింగ్ మరియు డైనోసార్ డేటింగ్ పరస్పర విరుద్ధాలు కావు. వేర్వేరు కాల పరిమాణాలకు, వేర్వేరు ఆధారాలకు ఇవి ఉపయోగపడతాయి.

Scientific understanding grows through evidence, reasoning, and continuous questioning.

శాస్త్రీయ అవగాహన ఆధారాలు, తర్కం, మరియు నిరంతర ప్రశ్నల ద్వారా ముందుకు సాగుతుంది.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

C03.వేదన : అట్ఠసత సుత్తం – మనోవిజ్ఞాన బోధ

వేదన : అట్ఠసత సుత్తం – మనోవిజ్ఞాన బోధ

మన జీవితం మొత్తం అనుభూతుల మీదే ఆధారపడి ఉంటుంది. సంతోషం, బాధ, అసహనం, నిర్లిప్తత — ఇవన్నీ మనకు ప్రతిరోజూ ఎదురయ్యేవే.

ఈ అనుభూతులను బుద్ధుడు “వేదనలు” అని పిలిచాడు. వేదన అంటే బాధ మాత్రమే కాదు. మనకు కలిగే ప్రతి అనుభూతి ఒక వేదనే.

బుద్ధుడు అట్ఠసత సుత్తంలో వేదనలను చాలా స్పష్టంగా వివరించాడు. ఇది మతబోధ కాదు. మనిషి మనసు ఎలా పనిచేస్తుందో చెప్పే మనోవిజ్ఞాన బోధ.

1. రెండు వేదనలు

బుద్ధుడు ముందుగా వేదనలు రెండు రకాలని చెప్పాడు.

• శరీరానికి సంబంధించిన వేదనలు
• మనసుకు సంబంధించిన వేదనలు

శరీరంలో నొప్పి రావచ్చు. మనసులో బాధ కలగవచ్చు. ఇవి రెండూ వేర్వేరు అయినా రెండూ వేదనలే.

2. మూడు వేదనలు

• సుఖంగా అనిపించే వేదన
• బాధగా అనిపించే వేదన
• సుఖం కాదు, బాధ కాదు అనిపించే నిర్లిప్త స్థితి

మన అనుభూతులన్నీ ఈ మూడు వర్గాల్లోకే వస్తాయి.

3. ఐదు వేదనలు

• శరీరానికి సుఖంగా అనిపించేది
• శరీరానికి బాధగా అనిపించేది
• మనసుకు సంతోషంగా అనిపించేది
• మనసుకు అసంతృప్తిగా అనిపించేది
• సమతతో ఉండే ఉపేక్ష స్థితి

ఇక్కడ శరీరం, మనసు రెండింటినీ వేరు చేసి అర్థం చేయించాడు.

4. ఆరు వేదనలు

• కన్నుతో చూసినప్పుడు కలిగే అనుభూతి
• చెవితో విన్నప్పుడు కలిగే అనుభూతి
• ముక్కుతో వాసన ద్వారా కలిగే అనుభూతి
• నాలుకతో రుచి ద్వారా కలిగే అనుభూతి
• శరీర స్పర్శ ద్వారా కలిగే అనుభూతి
• మనసులో ఆలోచన వల్ల కలిగే అనుభూతి

ప్రపంచంతో మనం కలిసే ప్రతి సందర్భంలో ఏదో ఒక వేదన పుడుతుంది.

5. పద్దెనిమిది వేదనలు

ఆరు ఇంద్రియాలు × మూడు భావస్థితులు:

• సుఖ భావం
• బాధ భావం
• ఉపేక్ష భావం

మొత్తం పద్దెనిమిది రకాల వేదనలు అవుతాయి.

6. ముప్పై ఆరు వేదనలు

బుద్ధుడు జీవన విధానాన్ని ఆధారంగా తీసుకుంటాడు:

• ఇంద్రియాసక్తితో జీవించే గృహస్థ జీవితం
• త్యాగంతో, అవగాహనతో జీవించే నైష్క్రమ్య జీవితం

ఈ రెండింటిలో సుఖం, బాధ, ఉపేక్ష కలిపి ముప్పై ఆరు వేదనలు.

అదే అనుభూతి ఆసక్తితో అనుభవిస్తే బాధగా మారుతుంది. అవగాహనతో చూస్తే మనల్ని కట్టిపడేయదు.

7. నూట ఎనిమిది వేదనలు

ఈ ముప్పై ఆరు వేదనలు

• గత కాలం
• వర్తమాన కాలం
• భవిష్యత్ కాలం

ఇలా మొత్తం నూట ఎనిమిది వేదనలు అవుతాయి.

అందుకే బౌద్ధ సంప్రదాయంలో నూట ఎనిమిది మణుల మాల ఉంటుంది. అది పూజ కోసం కాదు. మన అనుభూతులను గమనిస్తూ ఆసక్తి లేకుండా విడిచిపెట్టే సాధనకు గుర్తు.

బుద్ధుడు ఎప్పుడూ బాధ రాకుండా చేయండి అని చెప్పలేదు. బాధకు కారణం వేదన కాదని చెప్పాడు. వేదనకు మనం అంటిపెట్టుకునే తృష్ణే అసలు కారణమని వివరించాడు.

వేదన వస్తుంది. కానీ దానికి బానిస కావాలా లేదా దాన్ని అర్థం చేసుకుని విడిచిపెట్టాలా అది మన ఎంపిక.

ఇదే అట్ఠసత సుత్తం సారాంశం. మతం కాదు. ఆచారం కాదు. మన జీవితాన్ని స్పష్టంగా చూసే మార్గం.

— Doctor Vilas Kharat
Java

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

Cuneiform

Cuneiform | క్యూనిఫామ్

What is Cuneiform? | క్యూనిఫామ్ అంటే ఏమిటి?

English:
Cuneiform is one of the earliest known writing systems in human history. It was developed by the Sumerians in ancient Mesopotamia (modern-day Iraq) around c. 3400–3000 BCE.

తెలుగు:
క్యూనిఫామ్ అనేది మానవ చరిత్రలో తెలిసిన అతి ప్రాచీన లిపులలో ఒకటి. ఇది సుమేరియన్లు ప్రాచీన మెసపొటేమియాలో (నేటి ఇరాక్) క్రీ.పూ. 3400–3000 కాలంలో అభివృద్ధి చేశారు.

Name Meaning | పేరుకు అర్థం

English:
The word cuneiform comes from Latin:

• cuneus = wedge
• forma = shape

It literally means wedge-shaped writing.

తెలుగు:
క్యూనిఫామ్ అనే పదం లాటిన్ భాష నుండి వచ్చింది:

• క్యూనియస్ = ముల్లు / వెజ్ ఆకారం
• ఫోర్మా = ఆకృతి

అంటే వెజ్ ఆకారపు లిపి అని అర్థం.

How Cuneiform Worked | క్యూనిఫామ్ ఎలా పనిచేసింది?

• Material: Clay tablets | మట్టి పలకలు
• Tool: Reed stylus | రీడ్ కలం
• Technique: Pressing wedge marks | వెజ్ ఆకార ముద్రలు
• Preservation: Sun-dried or baked | ఎండలో ఎండబెట్టడం లేదా కాల్చడం

Languages Written | వాడిన భాషలు

English: Cuneiform was a writing system used for many languages.

తెలుగు: క్యూనిఫామ్ ఒకే భాష కాదు – అనేక భాషలకు ఉపయోగించిన లిపి.

• Sumerian – సుమేరియన్
• Akkadian – అక్కాడియన్
• Hittite – హిట్టైట్
• Elamite – ఎలమైట్
• Urartian – ఉరార్టియన్

What Was Written? | ఏమి రాశారు?

• Economic records | ఆర్థిక లెక్కలు
• Legal codes (Code of Hammurabi) | న్యాయ నియమాలు
• Royal inscriptions | రాజశాసనాలు
• Letters | లేఖలు
• Literature (Epic of Gilgamesh) | సాహిత్యం

Why Cuneiform Matters | ప్రాముఖ్యత

English:
Cuneiform marks the transition from prehistory to recorded history.

తెలుగు:
క్యూనిఫామ్ మానవుడు చరిత్రను లిఖితంగా నమోదు చేయడం ప్రారంభించిన మలుపు.

Timeline | కాలక్రమం

Period | కాలం	Event | సంఘటన
c. 3400–3000 BCE	Invention in Sumer | సుమేరియాలో ఆవిర్భావం
c. 2100 BCE	Akkadian & Babylonian peak | అక్కాడియన్, బబిలోనియన్ ఉత్కర్ష
2nd millennium BCE	Used by Hittites | హిట్టైట్లు వాడకం
1st century CE	Gradual decline | క్రమంగా అంతరించటం

Fun Fact | ఆసక్తికర విషయం

English: Deciphered in the 19th century by Henry Rawlinson.

తెలుగు: 19వ శతాబ్దంలో హెన్రీ రాలిన్సన్ దీన్ని చదవగలిగాడు.

---

CONCEPT: Development of human relations and human resources
ఆలోచన: మానవ సంబంధాలు మరియు మానవ వనరుల అభివృద్ధి

బౌద్ధ తత్వంలో “18 Factors

బౌద్ధ తత్వంలో “18 Factors” అని సాధారణంగా చెప్పేది అష్టాదశ ధాతువులు (18 Dhātus / Elements) ను సూచిస్తుంది. బౌద్ధంలో అష్టాదశ ధాతువులు (18 Factors) ఇవి జ్ఞానం ఎలా ఉత్పన్నమవుతుంది అనే విషయాన్ని వివరించడానికి ఉపయోగిస్తారు. 1️⃣ ఆరు ఇంద్రియాలు (Sense Organs) – 6 1. కన్ను (చక్షు) 2. చెవి (శ్రోత్ర) 3. ముక్కు (ఘ్రాణ) 4. నాలుక (జిహ్వ) 5. చర్మం (కాయ) 6. మనస్సు (మనస్) 2️⃣ ఆరు విషయాలు / విషయేంద్రియాలు (Sense Objects) – 6 7. రూపం (చూడదగినవి) 8. శబ్దం 9. గంధం (వాసన) 10. రసం 11. స్పర్శ 12. ధర్మాలు (ఆలోచనలు, భావనలు) 3️⃣ ఆరు విజ్ఞానాలు (Consciousnesses) – 6 13. చక్షు విజ్ఞానం (కన్ను జ్ఞానం) 14. శ్రోత్ర విజ్ఞానం 15. ఘ్రాణ విజ్ఞానం 16. జిహ్వ విజ్ఞానం 17. కాయ విజ్ఞానం 18. మనో విజ్ఞానం సారాంశం 👉 ఇంద్రియము + విషయం + విజ్ఞానం = అనుభవం 👉 ఈ 18 ధాతువుల కలయిక వల్లే జ్ఞానం, అనుభూతి, బంధనం ఏర్పడతాయి 👉 వీటిని యథార్థంగా తెలుసుకుంటే వైరాగ్యం → విముక్తి సాధ్యమవుతుంది HTML లేదా మీ బౌద్ధ / తాత్విక ప్రాజెక్ట్ కు అనుసంధానించి కూడా ఇవ్వగలను. CONCEPT ( development of human relations and human resources )

Do does has have is am Helping Verbs: Do, Does, Has, Have, Is, Am

Helping Verbs in English

1. DO / DOES

Used in Present Simple Tense (for questions and negatives)

Subject	Verb	Example
I / You / We / They	do	Do you play cricket?
He / She / It / Name	does	Does he like tea?

2. HAS / HAVE

Used to show possession or in Present Perfect Tense

Subject	Verb	Example
I / You / We / They	have	We have a new car.
He / She / It / Name	has	She has two cats.

3. IS / AM

Forms of "be" verb used in Present Tense (for state or continuous actions)

Subject	Verb	Example
I	am	I am happy.
He / She / It / Name	is	He is reading a book.

CONCEPT ( development of human relations and human resources ) Subject and Predicate

📘 Subject and Predicate

🔹 What is a Subject?

The Subject tells who or what the sentence is about.

The cat sleeps under the table.
👉 Subject: The cat

🔸 What is a Predicate?

The Predicate tells what the subject does or is. It includes the verb and the rest of the sentence.

The cat sleeps under the table.
👉 Predicate: sleeps under the table

📝 More Examples:

Ravi plays cricket.
👉 Subject: Ravi
👉 Predicate: plays cricket

The birds are flying in the sky.
👉 Subject: The birds
👉 Predicate: are flying in the sky

I am learning English.
👉 Subject: I
👉 Predicate: am learning English

Be Forms List

💠 “Be” Forms in English Grammar

1️⃣ Base Form

be — Used with modals.
👉 Example: You should be careful.

2️⃣ Present Tense Forms

Person	Be Form	Example
I	am	I am happy.
You	are	You are smart.
He / She / It	is	She is a teacher.
We	are	We are friends.
They	are	They are ready.

3️⃣ Past Tense Forms

Person	Be Form	Example
I	was	I was late.
You	were	You were right.
He / She / It	was	He was tired.
We	were	We were happy.
They	were	They were working.

4️⃣ Past Participle

been — Used with have/has/had.
👉 Example: She has been kind.

5️⃣ Present Participle

being — Used in continuous and passive forms.
👉 Example: He is being honest.

6️⃣ Infinitive

to be — Used to show goal or state.
👉 Example: I want to be a writer.

📘 Summary Table

Form	Usage Example
be	They must be quiet.
am	I am learning.
is	He is reading.
are	You are ready.
was	She was tired.
were	We were students.
been	It has been done.
being	The boy is being rude.
to be	He wants to be a singer.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

Singular and Plural Nouns

📘 Singular and Plural Nouns

Singular noun refers to one person, place, thing, or idea.

Plural noun refers to more than one.

✅ Rules for Making Plurals:

• 1️⃣ Add -s to most words → book → books
• 2️⃣ Add -es to words ending in -s, -sh, -ch, -x, or -z → box → boxes
• 3️⃣ Change -y to -ies (if a consonant before 'y') → baby → babies
• 4️⃣ Words ending in -f or -fe → change to -ves → knife → knives
• 5️⃣ Irregular plurals → man → men

🔹 10 Singular and Plural Examples:

Cat
Cats

Dog
Dogs

Box
Boxes

Bus
Buses

Baby
Babies

Leaf
Leaves

Man
Men

Woman
Women

Tooth
Teeth

Child
Children

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

ENGLISH GRAMMAR MADE EASY TENSE

English Grammar - Tenses

English Grammar – Tenses

1. Present Tense

Used to express habitual actions, general truths, and ongoing actions.

📌 Examples: - I eat rice every day. - She is reading a book. - They have finished homework.

2. Past Tense

Used to express completed actions in the past.

📌 Examples: - I ate rice yesterday. - She was reading a book. - They had finished homework before evening.

3. Future Tense

Used to express actions that will happen in the future.

📌 Examples: - I will eat rice tomorrow. - She will be reading a book. - They will have finished homework by night.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

ENGLISH GRAMMAR MADE EASY aaTENSE

English Grammar – 12 Tenses

English Grammar – 12 Tenses

1️⃣ Present Tense

1. Present Simple: Habitual actions / General truths

📌 I eat rice every day.

2. Present Continuous: Action happening now

📌 I am eating rice now.

3. Present Perfect: Action completed recently / life experience

📌 I have eaten rice already.

4. Present Perfect Continuous: Action started in past and continuing now

📌 I have been eating rice for 10 minutes.

2️⃣ Past Tense

5. Past Simple: Completed action in the past

📌 I ate rice yesterday.

6. Past Continuous: Ongoing action in the past

📌 I was eating rice at 8 PM.

7. Past Perfect: Action completed before another past action

📌 I had eaten rice before you came.

8. Past Perfect Continuous: Action continued for some time in the past

📌 I had been eating rice for 10 minutes before the bell rang.

3️⃣ Future Tense

9. Future Simple: Action that will happen

📌 I will eat rice tomorrow.

10. Future Continuous: Ongoing action in the future

📌 I will be eating rice at 8 PM tomorrow.

11. Future Perfect: Action that will be completed before a certain time

📌 I will have eaten rice by 9 PM.

12. Future Perfect Continuous: Action continuing for some time before a future point

📌 I will have been eating rice for 10 minutes by 9 PM.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

Active Voice – Passive Voice

📘 Active Voice – Passive Voice Grammar

1. Active Voice అంటే ఏమిటి?

👉 Subject (కర్త) action (క్రియ) ని చేస్తాడు.

Active: Ram eats an apple.
(ఇక్కడ Ram action చేసే వాడు → apple తినేవాడు)

2. Passive Voice అంటే ఏమిటి?

👉 Subject పై action జరుగుతుంది.

Passive: An apple is eaten by Ram.
(ఇక్కడ apple action ను పొందుతుంది)

3. Active → Passive మార్చే విధానం

1. Object → Subject అవుతుంది.
2. Verb రూపం → be form + past participle (V3) అవుతుంది.
3. Subject → by + subject గా వస్తుంది.

4. Tense-wise Examples

✅ Present Simple
Active: She writes a letter.
Passive: A letter is written by her.

✅ Past Simple
Active: He sold the car.
Passive: The car was sold by him.

✅ Future Simple
Active: They will build a house.
Passive: A house will be built by them.

✅ Present Continuous
Active: She is reading a book.
Passive: A book is being read by her.

✅ Past Continuous
Active: He was driving the car.
Passive: The car was being driven by him.

✅ Present Perfect
Active: They have completed the work.
Passive: The work has been completed by them.

✅ Past Perfect
Active: She had finished the homework.
Passive: The homework had been finished by her.

5. ముఖ్యమైన పాయింట్లు

✔ Passive voice ఎక్కువగా ఉపయోగించే సందర్భాలు:

1. Action మీద దృష్టి పెట్టాలనుకున్నప్పుడు
2. Doer (కర్త) ముఖ్యంకాకపోయినప్పుడు

Active: Someone stole my bag.
Passive: My bag was stolen.
(ఇక్కడ ఎవరు దొంగతనమేశారో ముఖ్యం కాదు)

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

Sindhu lipi

 సింధు నాగరికత లిపి 

1. సింధు నాగరికత ప్రజలు ఉపయోగించిన రాత విధానాన్ని సింధు లిపి అంటారు.

2. ఈ నాగరికత క్రీ.పూ. 2500 ప్రాంతంలో వికసించింది.

3. సింధు లిపి ప్రధానంగా ముద్రలపై లభించింది.

4. కుండలు, రాగి పలకలు, ఆభరణాలపై కూడా ఈ లిపి కనిపిస్తుంది.

5. ఈ లిపి అక్షరాలకంటే చిహ్నాల ఆధారంగా ఉంది.

6. ఇందులో సుమారు 400–450 చిహ్నాలు ఉన్నాయి.

7. సింధు లిపి కుడి నుంచి ఎడమకు రాయబడింది.

8. కొన్ని శాసనాలు ఎడమ నుంచి కుడికీ ఉన్నాయి.

9. సింధు లిపిలో వాక్యాలు చాలా చిన్నవిగా ఉంటాయి.

10. సాధారణంగా ఒక శాసనంలో 3 నుంచి 7 చిహ్నాలే ఉంటాయి.

11. ఈ లిపిని ఇప్పటివరకు పూర్తిగా చదవలేకపోయారు.

12. అందువల్ల దీన్ని అవాచ్య లిపిగా పేర్కొంటారు.

13. పండితులు దీన్ని ద్రావిడ భాషకు సంబంధించినదిగా భావిస్తున్నారు.

14. కొందరు ఇది ప్రాచీన సంస్కృతానికి పూర్వరూపమని అంటున్నారు.

15. అయితే ఏ సిద్ధాంతమూ ఇప్పటివరకు నిర్ధారణ కాలేదు.

16. సింధు లిపి అప్పటి వ్యాపార కార్యకలాపాలకు ఉపయోగపడింది.

17. ముద్రలను సరుకులపై ముద్రించేవారు.

18. పశుపతి ముద్ర సింధు లిపికి ప్రసిద్ధ ఉదాహరణ.

19. ఈ లిపి అప్పటి ప్రజల మత విశ్వాసాలను సూచిస్తుంది.

20. సింధు లిపి సింధు నాగరికత అధ్యయనంలో ఎంతో ముఖ్యమైనది.

తక్షశిల (Taksasila)

1. తక్షశిల భారతదేశపు ప్రాచీన విద్యాకేంద్రాలలో ఒకటి.
2. ఇది ప్రస్తుత పాకిస్తాన్‌లోని పంజాబ్ ప్రాంతంలో ఉంది.
3. క్రీ.పూ. 6వ శతాబ్దం నుంచే ఇది ప్రసిద్ధి పొందింది.
4. తక్షశిల ఒకే విశ్వవిద్యాలయం కాకుండా గురుకులాల సమూహం.
5. వేదాలు, ఉపనిషత్తులు ఇక్కడ బోధించబడేవి.
6. బౌద్ధ ధర్మం ముఖ్యంగా అభివృద్ధి చెందింది.
7. ఆయుర్వేదం, వైద్యం ప్రధాన విద్యాశాఖలు.
8. వ్యాకరణం, తర్కశాస్త్రం బోధించబడేవి.
9. గణితం, ఖగోళశాస్త్రం కూడా పాఠ్యాంశాలు.
10. రాజనీతి, ఆర్థికశాస్త్రం ప్రత్యేకంగా నేర్పబడేవి.
11. చాణక్యుడు ఇక్కడ గురువుగా పనిచేశాడు.
12. చంద్రగుప్త మౌర్యుడు ఇక్కడ విద్యనభ్యసించాడు.
13. విదేశీ విద్యార్థులు కూడా ఇక్కడికి వచ్చేవారు.
14. హిందూ, బౌద్ధ, జైన మతాలకు ఇది కేంద్రం.
15. అనేక విహారాలు, స్థూపాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి.
16. తక్షశిల జ్ఞాన పరంపరకు ప్రతీక.
17. నాలందాకు ముందువాటిగా దీనిని భావిస్తారు.
18. హూనుల దండయాత్రలతో పతనం ప్రారంభమైంది.
19. దాని విద్యా కీర్తి చిరస్థాయిగా నిలిచింది.
20. తక్షశిల భారతీయ జ్ఞాన చరిత్రలో గర్వకారణం.

© Ancient Indian Knowledge | Blog Content

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

veda ganithamu

వేద గణితం అబద్ధం: సున్నాను కనుగొంది బౌద్ధులే!

                                    --Dr. Devaraju Maharaju

————————————————————————————

బౌద్ధుల ఆదర్శ పద్ధతులను, మానవీయ సిద్ధాంతాలను అనుసరించకుండా బ్రాహ్మణులు వారికి ఎదురు నిలవడం అసాధ్యమని తేలిపోయింది. బుద్ధుని మహాపరినిర్వాణం తర్వాత, బౌద్ధులు ఆయన స్ఫూర్తిమంతమైన మూర్తిని శిల్పించుకుని ప్రతిష్ఠించుకున్నారు. అనేక స్థూపాలను నెలకొల్పుకున్నారు. ఇక, తప్పని పరిస్థితుల్లో వైదిక మతస్థులయిన ఆర్యబ్రాహ్మణులు బౌద్ధారామాల్ని నాశనం చేసి, దేవాలయాలను నిర్మించుకున్నారు. బుద్ధుడి మూర్తిని మార్చి, వాటితో శవుడు, విష్ణువు, రాముడు, కృష్ణుడు వంటి వారి ఇష్టదైవాల విగ్రహాలను ఏర్పాటు చేసుకున్నారు. – డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేడ్కర్

ఈ చిన్న ప్రకటన విస్తృతమైన చరిత్రను మన కళ్ళముందుంచుతుంది. మధ్య ఆసియా, చైనా ప్రాంతం నుంచి వచ్చిన మంగోలాయిడ్ జాతికి చెందిన చెంఘిజ్ ఖాన్ వారసులు కుషాణులు. కుషాణుల్లో మూడవ రాజైన కనిష్కుడి నాణాలను ‘దీనార్’ లని అనేవారు. మొదటిసారి తన బంగారు నాణాలపై, అంటే దీనార్ లపై, కనిష్కుడు బుద్ధుడి రూపాన్ని ముద్రించాడు. ఈ చర్య వల్లనే బుద్ధుడి విగ్రాహాల తయారీ- ఆ తర్వాత విగ్రహారాధన, పూజలు – అన్నీ బౌద్ధం నుంచే మొదలయినాయనడానికి చారిత్రక ఆధారాలున్నాయి. వాటిని కొల్లగొట్టి వైదిక మతస్థులు తాము కల్పించుకున్నదేవుళ్ళను పూజించడం ప్రారంభించారు. అయితే వారు ఆ విషయం ఒప్పుకోరు. తమదే ప్రాచీన సంస్కృతి అని, తమదే సనాతన ధర్మమనీ ప్రకటించుకుంటూ ఉంటారు. మరి సాధారణ శకానికి ముందు, తాము తమ దేవుళ్ళకు కట్టుకున్న ఆలయాలు ఎందుకు లేవన్న ప్రశ్నకు జవాబు చెప్పలేరు. బౌద్ధారామాల విధ్వంసంతోనే తమ ఆలయాల నిర్మాణం ప్రారంభమైందని ఒప్పుకుంటే గొడవే ఉండదు. కానీ, వారు ఆ పని చేయరు. ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని పంచారామలది కూడా అదే పరిస్థితి.

1.ద్రాక్షారామం 2. భీమారామం .సర్పారామం 4. అమరారామం 5.కొమరారామం. ఈ పంచారామాలలో బౌద్ధభిక్షువులు ఉండేవారు. కొన్నింటిలో బౌద్ధభిక్షిణులు ఉండేవారు. ఏకాంత నివాస స్థలాన్ని బౌద్ధులు ‘ఆరామం’ – అని పిలిచేవారు. ఇందులో వారు ఉచితంగా బౌద్ధధమ్మాన్ని (బుద్ధుని బోధనల్ని) బోధించేవారు. వీటిలో గదులు నిర్మించబడి ఉండేవి. ఈ పంచారామాలలో1. సిద్ధార్థుడి జననం 2. మహాభినిష్క్రమణం 3. సంబోధిని పొందుట 4. సత్యాన్ని బోధించుట 5. మహాపరినిర్వాణం వంటి అయిదు ప్రధానమైన ఘట్టాలను తెలియజేసే విధంగా ఈ పంచారామాలలో బౌద్ధులు అయిదు స్తంభాలు నిర్మించారు. అయితే, వాటిని తొలగించిన బ్రాహ్మణులు పైన గుండ్రటి ఆకారాన్ని రూపొందించి ‘శివలింగం’ అంటూ నమ్మించారు. అందుకు తగినట్టుగా కట్టుకథలు ప్రచారం చేశారు. శ్రమ చేయకుండా జీవించాలన్న దురుద్దేశంతో శ్రమన సంస్కృతిని ఒక పథకం ప్రకారం నాశనం చేస్తూ వచ్చారు. ఆంధ్రదేశంలో సాధారణ శకం 9-10 (సీఈ) శతాబ్దాలలో తూర్ప చాళుక్య ప్రభువైన చాళుక్య భీముని కాలంలో బౌద్ధారామాలను శైవదేవాలయాలుగా మార్చారు.

బ్రాహ్మణిజం చేసిన ఘోరాలువిద్యారంగంలో, భాషాసాహిత్యాల విషయంలో కూడా ఎంత ఘోరంగా ఉండేవో అర్థం చేసుకోవాలంటే ఈ ఉపోద్ఘాతం అవసరమనిపించింది. ఈ నేపథ్యంలోంచి ఆయా విషయాలను చూద్దాం! ‘వేదగణితం’ అని చెప్పబడుతున్నది అసలు వేదాలలో లేదు. మరి ఈ వేదగణితం అనే రోగం ఎలామొదలయ్యిందీ? అంటే – కొన్ని పూర్వాపరాలు తెలుసుకోవాలి! భారత దేశంలో సింధూ నాగరికతనాటి గణిత పరిజ్ఞానం కాలగర్భంలో కలిసిపోయింది. వేదకాలంలో గణిత శాస్త్రం అభివృద్ధి కానేలేదు. గణితాన్ని అభివృద్ధి చేసినవారు, గణితంలో సున్నాను (0) కనుగొన్నవారు – బౌద్ధులే. బౌద్ధుల గణిత పరిజ్ఞానమే అరబ్బులకు చేరింది. అతి పెద్ద సంఖ్యల వివరాలు, గణిత పరికర్మలు సాధారణ శకానికి ముందు మూడవ శతాబ్దం (బీఈసీ)నాటి బౌద్ధ గ్రంథం ‘లలిత విస్తరంలో విస్తారంగా ఉన్నాయి. ఆ తర్వాత సాధారణ శకంలో ఆర్యభట్ట (476 – 550 సీఈ) చేసిన కృషి ఎంతో విలువైనది. ఆర్యభట్ట మొదట నలందా విశ్వవిద్యాలయ విద్యార్థి. తరువాతి కాలంలో అందులో అధ్యాపకుడయ్యాడు. కాలక్రమంలో ఒక విభాగానికి అధితి అయి – ఖగోళశాస్త్రం, గణితం, భౌతికశాస్త్రాలలోనే కాక – జీవశాస్త్రం, వైద్యశాస్త్రాలలో ఎంతో మంది పరిశోధకులను ప్రోత్సహించాడు. సపొటేమియా, గ్రీకు ప్రాంతాల నుండి వచ్చిన పరిశోధనల సారాంశాన్ని అర్థం చేసుకుని, వాటిని మెరుగుపరిచాడు. ఆర్యభట్ట గణిత శాస్త్రంలో ముఖ్యంగా అర్థమెటిక్ (అంక గణితం) ఆల్ జీబ్రా (బీజగణితం) ప్లేన్ ట్రిగనామెట్రీ, స్పెరికల్ ట్రిగనామెట్రీ, కంటిన్యూడ్ ఫ్రాక్షన్స్, క్వాడ్రాటిక్ ఈక్వేషన్స్, పవర్ సీరీస్, టేబుల్ ఆఫ్ సైన్స్ వంటి వాటిని విస్తరించాడు.

అర్థం చేసుకోవల్సిన ముఖ్యమైన విషయమేమంటే, నాటి పరిశోధకులు, శాస్త్రవేత్తలు అందరూ బౌద్ధులే. వారి చిత్రపటాలకు నిలువు బొట్లు, అడ్డం బొట్లు పెట్టి – వారు వైదక మతస్థులయినట్లు ప్రచారం చేశారు. ఒక రకంగా వైజ్ఞానిక శాస్త్ర చరిత్రను కూడా బ్రాహ్మణీకరించిన ఘనచరిత్ర వైదిక మతస్థులదే – తర్వాత కాలంలో వచ్చిన బ్రహ్మగుప్త (579 సీఈ). భాస్కర (1114 సీఈ) వంటి వారంతా ఈ కోవలోనివారే. భాస్కరుడు ‘సిద్ధాంత శిరోమణి’ (1150 సీఈ) కరణ కుతూహలం (1177 సీఈ) వంటి గ్రంథాలు రచించాడని తెలుస్తోంది. సిద్ధాంత శిరోమణిలోని తొలి భాగం ‘‘శుద్ధగణితం!’’ – దీన్నే తర్వాత కాలంలో ‘అంక గణితం’ అని అన్నారు. అదే లీలావతి గణితంగా ప్రసిద్ధిపొందింది. అయితే అంతకు ముందే 814 సీఈలో కర్ణాటకు చెందిన వీరాచార్యుడు ‘గణిత సార సంగ్రహం’ అనే గ్రంథం రచించాడు. కవి తిక్కన మిత్రుడైన పావులూరి మల్లన్న ఇదే గణిత సార సంగ్రహాన్ని చక్కటి పద్యకావ్యంగా తెలుగోకి అనువదించాడు. ఈ విధంగా బౌద్ధులతో ప్రారంభించబడ్డ గణితశాస్త్రం – వారి తర్వాత అదే పేరుతో సామాన్య ప్రజలకు అందుబాటులోకొచ్చింది. 1965లో భవతీతీర్థ అనే అతను ‘‘వేదిక్ మేథమేటిక్స్’’ అనే గ్రంథం వెలువరించాడు. అబద్ధంతో సమాజాన్ని కలుషితం చేశాడు. ఆనాటి నుండి కొందరు ‘కుహనా గణితశాస్త్రవేత్తలు వేదగణితం పేరుతో ఉన్నవీ లేనివీ కలిపి – వ్యాపారం చేసుకుంటున్నారు. అందుకే, విషయాలు మూలాల్లోకి వెళ్ళి గ్రహించడం అవసరం!

ఆ కాలంలో దేశంలో ఉన్నవి మూడు భాషలు – పాలి, ప్రాకృతం, సంస్కృతం. పాలి భాషను బ్రహ్మీలిపిలలో రాసేవారు. జైనులు ప్రాకృతాన్ని ఉపయోగించేవారు. ఆనాటి ప్రజల భాష అయిన పాలి భాషలో బుద్ధుడు బోధనలు చేసేవాడు. ఈ భాషల్ని సంస్కరించుకుని ఏర్పరుచుకున్నదే సంస్కృతం. దీన్ని బ్రాహ్మణులే ఎక్కువగా ఉపయోగించేవారు. పైగా అది ప్రజలకు అందకుండా అడ్డుకునేవారు. ఆ రకంగా తమ ఆధిపత్యం కొనసాగాలని తాపత్రయపడ్డారు. కానీ, ఆ కారణంగానే అది ప్రజలకు చేరువకాకుండా క్షీణిస్తూ వచ్చింది. మరో ముఖ్యమైన విషయమేమంటే సంస్కృతం మాట్లాడటానికి పనికి వచ్చేది మాత్రమే! రాసుకోవడానికి వీలయ్యేది కాదు. ఎందుకంటే అది లిపిలేని భాష. అయితే వారు భారతదేశంలో చలామణిలో ఉన్న ‘నాగరి’ లిపిలో రాసుకొని కాపాడుకున్నారు. దాన్నే ఉన్నతీకరించి ‘దేవనాగరి లిపి’ – అని చెప్పుకున్నారు. ఏకంగా ఆ భాషను ‘దైవభాష’ అని కూడా ప్రచారం చేసుకున్నారు.

మౌర్య సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించిన చంద్రగుప్తమౌర్యుడు, జైనమతాభిమాని. తరువాత వచ్చిన బిందుసారుడూ అదే మతాన్ని అవలంభించాడు. ఆ తర్వాత వచ్చిన అశోకుడే బౌద్ధమతం స్వీకరించి – దాన్ని దేశంలో ఉధృతంగా ప్రచారం చేశాడు. తన కుమారుడు మహేంద్రను, కూతురు సంఘమిత్రను శ్రీలంకకు పంపి, అక్కడ బౌద్ధం వ్యాపింపజేయడంలో చొరవ తీసుకున్నాడు. సర్వమానవ సమానత్వం, సౌభ్రాతృత్వం, శాంతి, అహింస వంటి బుద్ధుడి సూత్రాల్ని చక్రవర్తిగా అశోకుడు విస్తృతంగా ప్రచారం చేశాడు. ప్రపంచంలో భారతదేశానికి గౌరవప్రతిష్ఠలు పెరిగాయంటే ఈ సూత్రాలవల్లనే – సాధారణ శకానికి పూర్వం 3వ శతాబ్ది (బీసీఈ)లో సమ్రాట్ అశోక్ మౌర్య చేసిన ప్రకటన ఇలా ఉంది –

‘‘నా పుత్రపౌత్రాదులు జీవించినంతకాలం, సూర్యచంద్రులు వెలుగొందునంతకాలం, బౌద్ధధమ్మం మహోజ్వలంగా భాసిల్లుతుంది. బుద్ధుణ్ణీ, అతని ధమ్మ మార్గాన్నీ అనుసరించే ప్రజలు తమ జీవితాంతం సుఖశాంతులను పొందగలుగుతారు!!’’ యజ్ఞయాగాల వల్లగానీ, జంతుబలుల వల్లగానీ, వేదపురాణాల వల్లగానీ – కల్పించుకున్న దేవీదేవతల వల్లగానీ ఈ దేశప్రతిష్ఠ ప్రపంచంలో పెరగలేదు. పైగా అంధవిశ్వాసాలు మాత్రం విపరీతంగా పెరిగాయి. సమకాలీనంలో కూడా మన దేశనాయకులు ఇతర దేశాలకు వెళ్ళినపుడు తాము ‘బుద్ధభూమి’ నుండి వచ్చామనీ గర్వంగా చెప్పుకుంటున్నారుకదా? తాము యుద్ధభూమి నుండి రాలేదని తమ శాంతికాముకత్వాన్ని ప్రకటిస్తున్నారు కదా? తప్పదు – వారికి మరో మార్గం లేదు.

నాగార్జుని ‘శూన్యవాదం’లోని సారాన్నిపిండుకుని శంకరుడు అద్వైతాన్ని తయారు చేశాడంటారు. నిజం చెప్పాలంటే మహాయాన బౌద్ధం – మొదటి భాగమైతే, అద్వైతం – రెండవ భాగమవుతుంది! విశ్వంలో ప్రతిదీ పరస్పర ఆధారితం – ఏదీ స్వతస్సిద్ధం కాదు గనక, అంతా శూన్యమనే నాగార్జునుడి వాదనను శంకరుడు ‘జగన్మిథ్య’గా మార్చుకున్నాడు. బుద్ధుడు బోధించిన నిర్వాణంతో ‘కార్యకారణ బంధం’ అంతమవుతుంది. నిర్వాణం వైదిక పరిభాషలో ‘మోక్షం’ అయ్యింది. బ్రహ్మమొక్కటే – అని తెలుసుకోవడమే మోక్ష సాధనం అంటాడు శంకరుడు. అందువల్ల ఎంత నిరాకరించినా శంకరుడి ఆలోచనలు బౌద్ధంలోంచి వెలువడినవే! ఆయనను ‘ప్రచ్ఛన్న బుద్ధు’డన్నది కూడా అందుకే!

‘‘బౌద్ధాన్ని శ్రద్ధగా అధ్యయనం చేస్తే, ఇది హేతువు (కారణం/రుజువు)పై ఆధారపడి ఉందని స్పష్టమౌతుంది. ఏ ఇతర మతాలలో లేని సరళత బౌద్ధ జీవన విధానంలో మాత్రమే ఉంది’’ అని అన్నారు డా. బి. ఆర్. అంబేడ్కర్!

(రచయిత సుప్రసిద్ధ సాహితీవేత్త, జీవశాస్త్రవేత్త. మెల్బోర్న్ నుంచి)Sekarana

88.S.కవితలు 🌐

1.చావు పలకరిస్తోంది

ఆరు పదుల సహజ 

మరణం సమీపిస్తోంది

నువ్వు ఏమి చెయ్యలేవు

పక్క ఊరి ప్రయాణానికి 

వస్తువులు మూట కడతాం

చెప్పవలసిన జాగ్రత్తలు చెబుతాం

మరి శాశ్వత ప్రయాణానికి?సిద్ధమయ్యేవా?

ఏ మూట అవసరం లేదు 

ఏ జాగ్రత్త తోడు రాదు

మనసు ఖాళీ చేసి వెళ్ళాల్సిందే.

హాయిగా జీవించు

నా కవిత

సంతోషంగా ఉండు — ఎప్పుడూ.

పోవడంలేదు, పొందడంలేదు.

ప్రతి క్షణాన్ని ఆస్వాదించు — 

అది ఎలాగైతే ఉందో అలా.

ఎవరినీ అల్లకల్లోలపరచకు.

నిన్ను ఎవరూ గందరగోళం చేయనివ్వకు.

శాంతంగా ఉండు. స్వేచ్ఛగా ఉండు

1. గులాబీ గుబాళింపు

స్వర నిర్మాణం (భూపాల్ రాగం - మోహన రాగం)

ఆరోహణ: స ర గ ప ధ స

అవరోహణ: స ధ ప గ ర స

(సా – షడ్జం, రి – ఋషభం, గ – గాంధారం, ప – పంచమం, ధ – ధైవతం)

స్వరాలు –  కవిత కోసం

(స గ ప, ప ధ స)

(Means: The fragrance of a rose spreads...)

2. కుక్కపిల్ల కేరింతలు

(స ర గ, గ ప, ప స)

(The puppy’s joyful bark...)

3. పసిపాప బోసినవ్వులు

(స గ ప, ప ధ, స)

(The innocent smile of a baby...)

4. లేగదూడ తల్లి ప్రేమ

(స ర గ, గ ప ధ, స)

(The mother’s love for her calf...)

5. జీవిత మాధుర్యం

(స గ ప, ప ధ స, స)

(The sweetness of life...)

6. కదిలే నది

(స ప, గ ర, స)

(The flowing river...)

7. వింజామరలు తరులు ఝరులు నీలిమబ్బులు

(స గ, గ ప, ప ధ, స)

(The cool breeze, trees, waterfalls, and blue clouds...)

8. ఉదయం భానుడు

(స గ ప, ప ధ, స)

(The morning sun...)

9. కదిలించే హృదయాన్ని

(స ర గ, గ ప, ప ధ, స)

(The heart that moves...)

10. పలికించే కవిత్వాన్ని

(స గ ప, ప ధ, స)

(The poetry that speaks...)

11. కవిత్వమై పరిమళించు

(స గ, గ ప, ప ధ, స)

(Spreading as poetry like fragrance...)

రాగం భావన

ఈ స్వరాలను తాళంతో ఆదితాళం / త్రిశ్ర జగతీ తాళం లో కుదిపితే సంగీత మాధుర్యాన్ని అందిస్తుంది. భూపాల్ రాగం మధురమైన అనుభూతిని కలిగిస్తుందనేందుకు,  కవితకి ఇది చాలా సరైనదిగా అనిపిస్తోంది.

❇️

Since you want to set your poem to Western music using the Bhupali raga (which corresponds to the major pentatonic scale in Western music), I will provide the notes accordingly.

Equivalent Western Scale:

Bhupali raga = Major Pentatonic Scale

Western Notes: C - D - E - G - A (relative to C Major)

Indian Swaras: S - R - G - P - D

Melody for Your Poem (in C Major Pentatonic)

1. The fragrance of the rose spreads (Gulabi Gubalinpu)

(C E G, G A C)

2. The puppy’s joyful bark (Kukka Pilla Kerintalu)

(C D E, E G, G C)

3. The innocent smile of a baby (Pasi Papa Bosina Navvulu)

(C E G, G A, C)

4. A mother’s love for her calf (Lega Dooda Talli Prema)

(C D E, E G A, C)

5. The sweetness of life (Jeevita Madhuryam)

(C E G, G A C, C)

6. The flowing river (Kadile Nadi)

(C G, E D, C)

7. The cool breeze, trees, waterfalls, blue clouds (Vinjamaralu Tarulu Jharulu Neelimabbulu)

(C E, E G, G A, C)

8. The morning sun (Udayam Bhanudu)

(C E G, G A, C)

9. The heart that moves (Kadilinche Hrudayanni)

(C D E, E G, G A, C)

10. The poetry that speaks (Palikinche Kavitvanni)

(C E G, G A, C)

11. Spreading as poetry like fragrance (Kavitvamai Parimalinchu)

(C E, E G, G A, C)

Musical Structure & Feel

Tempo: Moderate (80-100 BPM)

Time Signature: 4/4 (Simple & Flowing)

Style: This could be arranged as a soft folk ballad or a meditative chant with acoustic guitar, piano, or flute accompaniment.

Chord Progression Suggestion: C - G - A minor - G (loop)

3.ప్రేమ విలాపం

ఎగిరే పక్షులమవుదామా? 

ఈదే చేపలమవుదామా? 

చెట్లూ గాలులమవుదామా?

మనుషులమైనాము  దూరమైనాము?

ఏమయినాయి ఊసులు ఉల్లాసాలు  ఎడబాటులు ఎదురు చూపులు 

పంజరంలో చిలకవైనావు పలుకలేవు 

ఎంత కాలం మౌనంగా వుండేవు 

దూరం పెరిగి కాలం కరిగి

లోకాన్ని వీడక ముందే

చుక్కలమౌదామా శాశ్వతంగా 

జగతిలో నిలిచిపోదామా

✳️

4.కథానిక

వసంతంలో మారుతున్న ప్రతాపం

మార్చి నెల మొదటి వారం చండ ప్రచండుడు భానుడు తన ప్రతాపాన్ని చూపిస్తున్నాడు మలయానిలుడు శరా ఘాత పరంపరలు  సంధిస్తూ అలసట చెంది ఉపసంహారానికి సమాయత్తుడు అయ్యేట్టున్నాడు ప్రకృతి లో ఉభయలు చేసే విన్యాసం నా శరీరం యావత్తు స్పర్శ వలన గమనిస్తుంది మనస్సు ఆహ్లాదంగా మారింది  

🌻🌻🌻

మార్చి నెల మొదటి వారంలో, ఆకాశం దహనమయ్యేలా భానుడు తన ప్రచండ తేజస్సును ప్రదర్శించసాగాడు. ఉదయం నుంచి సాయంత్రం వరకు అతని ఉగ్రత పెరుగుతూనే ఉంది. చెట్ల నీడ కూడా చాలు అనిపించేలా ఎండ దహించేస్తోంది.

కానీ, మరోవైపు, మలయానిలుడు ఇంకా తాను ఓడిపోలేదని చూపించేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నాడు. తన శరఘాతాల్లాంటి గాలులతో మృదువైన తాకిడిని కొనసాగిస్తూ, ఎక్కడైనా చెట్లు ఊగిపోతున్నాయా, పూలు తమ సుగంధాన్ని వెదజల్లుతున్నాయా అని పరీక్షిస్తున్నాడు. కానీ అతనికి అలసట పట్టినట్టుంది. భానుడి వేడి పెరుగుతున్న కొద్దీ, తాను క్రమంగా ఉపసంహారానికి సిద్ధమవుతున్నట్లు అనిపిస్తోంది. ప్రకృతి విన్యాసాలు నా శరీరాన్ని తాకుతూ  విభిన్న అనుభూతుల్ని కలిగిస్తున్నాయి. భానుడి వేడి ఒకవైపు, మలయానిలుడి చివరి గాలులు మరోవైపు—ఈ ద్వంద్వం నా మనసును ఊహల్లోకి తీసుకెళ్లింది. ఇది ఒక కాలచక్రం. ఒకదాని ప్రభావం తగ్గి, మరోదాని ఆధిపత్యం పెరుగుతుంది.

ఈ మార్పులను చూస్తూ నా మనసు ఆహ్లాదంగా మారింది. వసంతం చివరి అంచులలో ప్రవేశిస్తున్న ఈ క్షణాలను ఆస్వాదించాలనే తపన పెరిగింది. ఎందుకంటే, త్వరలోనే ఎండలు మరింత పెరిగి, మలయానిలుడు పూర్తిగా వెనుకంజ వేస్తాడు. ప్రకృతి నిరంతరం మారిపోతూనే ఉంటుంది, మనస్సు దానికి అనుగుణంగా కొత్త భావోద్వేగాలతో నిండిపోతూనే ఉంటుంది.

🍑🍑

5.ఆటవెలది 

బుద్ధ మార్గం 

1.చనిరి సఖులు సర్వురు చనని వారేరి 

2.నుర్వి జనులు కెల్ల నిజము దెలిపె 

3.నిన్న రేపు మాయ నేడు నిజమగున్ 

4.బుద్ధుని గను మేలు బుద్ద మార్గం 

కలత చెంది నెడెలె కానల బుద్ధుడు 

కారుణ్య మూర్తి బుద్ద దేవుడు  

భువి దుఃఖ కారణంబు దెలియ 

బుద్ధుని గను మేలు బుద్ద మార్గం 

   

1.విడచె నాలిన్ సుతుని వీడె భోగములను 

వెడచె నిల్లు వివివరింప దుఃఖ కారణం 

బోధి వృక్షము క్రింద బొందెను జ్ఞానమ్ము 

బుద్ధుని గను మేలు బుద్ద మార్గం 

🧆

[కార్యకరణ కారణ కార్యం కారణ ము చే 

UI U UU I UUI III 

ఇంద్ర గణాలు 

నల నగ సల భ ర త 

IIII IIIU IIUI UII UIU UUI

     

UI UI UI III UI

ఛందస్సు ద్విసంఖ్యామానంపై ఆధారపడి ఉంది. ఛందస్సులో రెండే అక్షరాలు. గురువు, లఘువు. గురువుని U తోటి, లఘువుని l తోటి సూచిస్తారు

గురువు, లఘువు, విభజించడము

మార్చు

ఈ గురు, లఘు నిర్ణయం ఒక అక్షరాన్ని పలికే సమయంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఉదాహరణకు "అమల, అమ్మ, ఆవల, అండ" ఇందులో మొదటి పదము "అమల": అ మ ల మూడు అక్షరాలు ఒక్కొక్కటి ఒక లిప్త కాలము మాత్రమే తీసుకుంటున్నాయి. రెండవ పదము "అమ్మ" ఇందులో మొదటి అక్షరము అమ్ రెండు లిప్తల కాలము, ఆ తరువాతి మ ఒక లిప్త అక్షరము కాలము తీసుకుంటున్నది. అలాగే మూడవ పదము "ఆవల" ఆ = రెండు లిప్తలు, వ, లలు ఒక లిప్త కాలములు తీసుకుంటున్నాయి. ఇలా ఒక లిప్త కాలము తీసుకొను వాటిని లఘువు అని, రెండు లిప్తల కాలము తీసుకొను వాటిని గురువు అని అంటారు.

కొన్ని నియమాలు

మార్చు

దీర్ఘాలున్న అక్షరాలన్నీ గురువులు. ఉదాహరణకు ఆట = U I

"ఐ" "ఔ" అచ్చులతో కూడుకున్న అక్షరాలు గురువులు. (ఉదా: ఔనులో "ఔ" గురువు, "సైనికుడు"లో "సై" గురువు)

ఒక సున్నా, విసర్గలు ఉన్న అక్షరాలు అన్నీ గురువులే (ఉదా: సందడిలో సం గురువు, అంత:పురములో త: అనునది గురువు )

సంయుక్తాక్షరం (లేదా ద్విత్వాక్షరం) ముందున్న అక్షరం గురువవుతుంది. (ఉదా: అమ్మలో అ గురువు, భర్తలో భ గురువు). ఇది సాధారణంగా ఒకే పదంలోని అక్షరాలకే వర్తిస్తుంది. ఒక వాక్యంలో రెండు పదాలున్నప్పుడు, రెండవ పదం మొదటి అక్షరం సంయుక్తమైనా మొదటి పదం చివరి అక్షరం గురువు అవ్వదు. (ఉదా: అది ఒక స్తంభము అన్న వాక్యంలో "క" గురువు కాదు) అయితే రెండు పదాలూ ఒకే సమాసంలో ఉంటే ఈ నియమం వర్తిస్తుంది. (ఉదా: అది ఒక రత్నస్తంభము అన్నప్పుడు "త్న" గురువు అవుతుంది)

ఋ అచ్చుతో ఉన్న అక్షరాలు, వాటి ముందరి అక్షరాలు (కృ, మొదలగున్నవి ) లఘువులు మాత్రమే.

ర వత్తు ఉన్నప్పటికి దాని ముందు అక్షరములు కొన్ని సందర్భములలో లఘువులే! అద్రుచులోని అ లఘువు, సక్రమలో స గురువు. అభ్యాసము ద్వారా వీటిని తెలుసుకొనవచ్చు.

పొల్లుతో కూడిన అక్షరాలు గురువులు. (ఉదా: "పూసెన్ గలువలు"లో "సెన్" గురువు)]

ex :వేమన శతకం

చిత్త శుద్ధి కలిగి చేసిన పుణ్యంబు

కొంచమైన నదియు గొదవుగాదు

విత్తనంబు మఱ్ఱి వృక్షంబునకు నెంత

విశ్వదాభిరామ! వినురవేమ!

భావం: మంచి మనసుతొ చేసిన చిన్న పనియైన మంచి ఫలితాన్నిస్తుంది. పెద్ద మర్రిచెట్టుకి కూడ విత్తనము చిన్నదేకదా!

ఆత్మశుద్ధి లేని యాచారమది యేల

భాండశుద్ధి లేని పాకమేల?

చిత్తశుద్దిలేని శివపూజలేలరా?

విశ్వదాభిరామ! వినుర వేమ!

భావం: మనసు నిర్మలముగా లేనట్లయితే ఆచారములు పాతించతంవల్ల ప్రయోజనం లేదు. పాత్రలు శుభ్రముగాలేని వంట, మనసు స్థిరముగా లేని శివ పూజ వ్యర్థములే అవుతాయి. ఏమీ ప్రయోజనముండదు.

✳️

6.నా పేరు  Ramamohan, 60 పదులు దాటినాయి ప్లవ నామ సంవత్సరం లో పుట్టాను (హిందూ కాలమానం ప్రకారం, ప్లవ నామ సంవత్సరము ప్రతి 60 సంవత్సరాల క్రమంలో ఒకసారి వస్తుంది. ప్లవ సంవత్సరం చివరిసారిగా 2021-2022 కాలంలో వచ్చింది. ప్రతి 60 సంవత్సరాల తర్వాత అదే పేరు తిరిగి వస్తుంది. అందువల్ల, తదుపరి ప్లవ నామ సంవత్సరం 2081-2082 లో ఉంటుంది.)

హిందూ మతం క్రైస్తవ మతం హేతువాదం, ప్రస్తుతం బౌద్ధం (ఇప్పుడు 2025 సంవత్సరానికి సంబంధించిన నామ సంవత్సరం అంగిరస.అంగిరస నామ సంవత్సరము: 2025-2026 ).

7.మనోవాక్కాయ దండన లో మనో దండన ఉత్తమ మైనదిఅని బౌద్ధం బోధిస్తున్నది 

I.త్రిరత్నాలు 

బుద్ధం శరణం గచ్చామి, 

దమ్మం శరణం గచ్చామి, 

సంఘం శరణం గచ్చామి.

II. నాలుగు ఆర్యాసత్యాలు 

1.దుఃఖం అంతటా వుంది 

2.దుఃఖ కారణం తృష్ణ 

3.తృష్ణ కు మూలం అవిద్య 

4.అవిద్య నాశనకారి అష్టాంగ మార్గం

 

III.పంచశీల సూత్రాలు

1.జీవహింస చేయరాదు

2.అసత్య మాడరాదు 

3.దొంగిలంప కూడదు 

4.వ్యభిచారింప కూడదు

5.మత్తు పదార్ధాలు,పానీయాలు సేవింప రాదు 

IV.అష్టాంగ మార్గాలు 

అష్టాంగ మార్గం (అష్టాంగిక మార్గం) బౌద్ధ ధర్మంలో ముఖ్యమైన సిద్ధాంతం. ఇది బుద్ధుడు బోధించిన చతురార్య సత్యాలు (Four Noble Truths) లో నాల్గవ సత్యంగా ఉంటుంది, దీని ద్వారా దుఃఖనివృత్తి మరియు మోక్షం సాధించవచ్చు.

అష్టాంగ మార్గం లో ఎనిమిది భాగాలు ఉన్నాయి:

1. సమ్యక్ దృష్టి (సరైన దృష్టి) – నిజమైన జ్ఞానం కలిగి ఉండటం.

2. సమ్యక్ సంకల్ప (సరైన సంకల్పం) – హింస లేకుండా, కాపట్యం లేకుండా చింతించడం.

3. సమ్యక్ వాక్కు (సరైన వాక్కు) – నిజాయితీగా, హానికరం కాకుండా మాట్లాడటం.

4. సమ్యక్ కర్మ (సరైన కర్మ) – హింసా రహితమైన, ధార్మికమైన క్రియలు చేయడం.

5. సమ్యక్ ఆజీవిక (సరైన ఆజీవికం) – నైతికతకు వ్యతిరేకంగా లేని జీవనోపాధి.

6. సమ్యక్ వ్యాయామ (సరైన ప్రయత్నం) – చెడు ఆలోచనలను దూరం చేసి, మంచి ఆలోచనలను అభివృద్ధి చేయడం.

7. సమ్యక్ స్మృతి (సరైన ధ్యానం) – శరీరం, భావాలు, మనస్సు, ధర్మంపై కేంద్రీకరించుకోవడం.

8. సమ్యక్ సమాధి (సరైన సమాధి) – ఏకాగ్రతతో లోతైన ధ్యాన స్థితిని సాధించడం.

ఈ ఎనిమిది మార్గాలు 

సీల (నీతీశాస్త్రం), 

సమాధి (ధ్యానం), 

ప్రజ్ఞ (జ్ఞానం) 

అనే మూడు విభాగాలుగా విభజించబడతాయి.

సీల: సమ్యక్ వాక్య, సమ్యక్ కర్మ, సమ్యక్ ఆజీవిక.

సమాధి: సమ్యక్ వ్యాయామ, సమ్యక్ స్మృతి, సమ్యక్ సమాధి.

ప్రజ్ఞ: సమ్యక్ దృష్టి, సమ్యక్ సంకల్ప.

అష్టాంగ మార్గం ను అనుసరించడం ద్వారా మనసు శాంతిని పొందడం, దుఃఖనివృత్తి మరియు ఆత్మజ్ఞానాన్ని సాధించడం సాధ్యమవుతుంది.

V.దశ పరామితలు 

దశ పరమితలు (Ten Perfections) బౌద్ధ ధర్మంలో బోధిసత్త్వులు మరియు ఆధ్యాత్మిక సాధకులు అనుసరించాల్సిన ముఖ్యమైన నైతిక ధర్మాలు. ఇవి పరిపూర్ణత ను సాధించడం కోసం మార్గదర్శకాలు.

5.దశ పరమితలు:

1. దాతృత్వం (దానా).దాన 

2. నైతికత (సిలా) శీల

3. త్యజించడం (నెక్కమ్మ) నిష్కామ 

4. జ్ఞానం (పన్నా) ప్రజ్ఞ 

5. శక్తి (విరియా)వీర్య 

6. సహనం (ఖాంతి)క్షమా 

7. సత్యసంధత (సక్కా)

8. రిజల్యూషన్ (అధిత్థాన).అధిష్టాన 

9. ప్రేమపూర్వక దయ (మెట్టా)మైత్రి

10. సమా (ఉపేక్ష )

In Buddhism, Pāramīs (or Pāramitās in Sanskrit) are virtues or perfections that are cultivated on the path to enlightenment. They are essential qualities practiced by Bodhisattvas to attain Buddhahood. In Theravada Buddhism, there are Ten Pāramīs:

1. Dāna (Generosity) – The act of giving without expecting anything in return.

2. Sīla (Morality) – Upholding ethical conduct and virtuous behavior.

3. Nekkhamma (Renunciation) – Letting go of worldly attachments and desires.

4. Paññā (Wisdom) – Developing insight into the true nature of reality.

5. Viriya (Energy/Effort) – Perseverance and diligence in spiritual practice.

6. Khanti (Patience) – Cultivating tolerance and endurance.

7. Sacca (Truthfulness) – Commitment to honesty and integrity.

8. Adhiṭṭhāna (Resolution/Determination) – Strong resolve and willpower.

9. Mettā (Loving-kindness) – Unconditional love and goodwill towards all beings.

10. Upekkhā (Equanimity) – Maintaining mental balance and impartiality.

These perfections help in the development of a Bodhisattva's character, leading to the ultimate goal of enlightenment. 

1. దాన పరమిత (దానం) – ఉదారంగా దానం చేయడం.

పరిచయం:

దాన పరమిత (దానం) బౌద్ధ ధర్మంలో అత్యంత ప్రాముఖ్యత కలిగిన పరమితలలో ఒకటి. 'దానం' అంటే దానం చేయడం లేదా పంచుకోవడం. ఇది స్వార్థరహిత సేవ, ఉదారత, ఇతరుల సంక్షేమాన్ని కాంక్షించే మనోభావాన్ని వ్యక్తం చేస్తుంది. బుద్ధుడు దానాన్ని కేవలం సామగ్రిని పంచుకోవడమే కాకుండా, జ్ఞానాన్ని పంచుకోవడం, సానుభూతిని ప్రదర్శించడం, శక్తి మరియు సమయాన్ని సేవకు వినియోగించడం అని చెప్పాడు.

అవసరం మరియు ప్రాముఖ్యత:

1. అహంకార నిర్మూలనం: దానము చేయడం ద్వారా స్వార్థ భావనను తగ్గించి, అహంకారాన్ని నిర్మూలించుకోవచ్చు. ఇది అనాసక్తిని అభివృద్ధి చేయడానికి సహాయపడుతుంది.

2. కర్మ సిద్ధాంతం: బౌద్ధంలో కర్మ సిద్ధాంతాన్ని అనుసరించి, దానము సత్ఫలితాలను ఇస్తుంది. ఇది మనస్సును శుభ్రపరచి, సుకృతిని పెంపొందిస్తుంది.

3. సామాజిక సమత్వం: దానం ద్వారా సమాజంలో సమానత్వ భావనను ప్రోత్సహించవచ్చు. ఇది పేద, ధనిక మధ్య ఖాళీని తగ్గించడంలో సహాయపడుతుంది.

దాన పరమిత రకాలు:

1. అమిష దానం: ఆహారం, వస్త్రాలు, ఆశ్రయం వంటి భౌతిక వస్తువులను పంచుకోవడం.

2. అభయ దానం: భయం లేకుండా సంతోషంగా జీవించేందుకు అవసరమైన రక్షణను ఇవ్వడం. ఉదాహరణకు, అహింసా ప్రవర్తన.

3. ధర్మ దానం: జ్ఞానం, శిక్షణ, విద్య, నీతులను పంచుకోవడం. ఇది అత్యున్నతమైన దానం అని భావిస్తారు.

దాన పరమితలో ప్రాక్టీస్ చేయాల్సిన విధానాలు:

1. స్వచ్ఛమైన ఉద్దేశ్యం: ఏదైనా ప్రతిఫలం ఆశించకుండా, స్వచ్ఛమైన మనసుతో దానం చేయాలి.

2. సమాన దృష్టితో దానం: ప్రాప్తికర్త ఎవరైనా సరే, ఆ వ్యక్తిని సమాన దృష్టితో చూడాలి.

3. ఆనందంతో దానం: నిర్బంధంగా కాకుండా, ఆనందంతో, ఉత్సాహంతో దానం చేయాలి.

ఉదాహరణలు:

గౌతమ బుద్ధుడు తన పూర్వ జన్మలో విపశ్యి బుద్ధునికి భోజన దానం చేసి, ఆ పుణ్యఫలంతో చివరికి బుద్ధత్వాన్ని పొందాడని కథలున్నాయి.

జాతక కథలలో, బోధిసత్త్వుడు తన శరీరాన్ని సింహానికి ఆహారంగా ఇవ్వడం ద్వారా దాన పరమితను ప్రదర్శించాడు.

తాత్వికత మరియు సాధన:

దాన పరమిత సాధన ద్వారా మనిషి లోభాన్ని అధిగమించి, మనశ్శాంతిని పొందుతాడు. ఇది బోధిసత్త్వ మార్గంలో ప్రథమమైన అడుగు. ఈ సాధన ఆత్మీయ పురోగతికి దారితీస్తుంది.

సారాంశం:

దాన పరమిత బౌద్ధ తాత్వికతలో ప్రాథమికమైనది. ఇది కేవలం భౌతిక దానానికి పరిమితం కాకుండా, జ్ఞానదానం, సానుభూతి, ప్రేమ, కరుణ రూపంలోనూ ఉండవచ్చు. దాన పరమిత ద్వారా మనిషి స్వార్థాన్ని వదిలిపెట్టే సద్గుణాన్ని అభివృద్ధి చేసుకుని, సమాజానికి ఉపయోగకరంగా మారతాడు.

2. శీల పరమిత (నీతీశాస్త్రం) – ధార్మిక నియమాలను పాటించడం.

3. త్యజించడం (నెక్కమ్మ) నిష్కామ 

త్యజించడం (నెక్కమ్మ) అంటే వదిలేయడం లేదా విడిచిపెట్టడం. ఇది బలవంతంగా కాదు, అసత్యమైన ఆనందాలు చాలా కాలం ఉండవని అర్థం చేసుకుని స్వచ్ఛందంగా వదిలేయడం.

నిష్కామ అంటే ఆసలు లేకుండా లేదా ప్రయోజనం ఆశించకుండా. అంటే, ఏదైనా చేయినప్పుడు దాని ఫలితాన్ని ఆశించకుండా, స్వార్థం లేకుండా చేయడం.

సరళంగా అర్థం:

నెక్కమ్మ అంటే: మనసుకు తాత్కాలిక ఆనందం ఇచ్చే పదార్థాలు లేదా విషయాలను వదిలేయడం. ఉదాహరణకు, అదనపు ఆస్తి, అదనపు సంపద, లేదా భోగాలను త్యజించడం.

నిష్కామ అంటే: ఇవి వదిలేసినప్పుడు దాని ఫలితం గురించి ఎటువంటి ఆశ లేకుండా, నిస్వార్థంగా వదిలేయడం.

ఉదాహరణ:

ఒకవేళ మీరు ధనం దానం చేస్తే:

పేరు పొందడానికి లేదా పుణ్యం వస్తుందని ఆశించి ఇస్తే, అది నిష్కామ కాదు.

సహాయం చేయాలనే భావంతో, ఎటువంటి ఫలితం ఆశించకుండా ఇస్తే, అది నిష్కామ.

నెక్కమ్మ అంటే వదిలేయడం, నిష్కామ అంటే ఆ వదిలేయడంలో స్వార్థం లేకుండా ఉండటం.

మరింత వివరంగా కావాలా?

4. ప్రజ్ఞా పరమిత (జ్ఞానం) – నిజమైన జ్ఞానాన్ని గ్రహించడం.

5. వీర్య పరమిత (పరాక్రమం) – శక్తి, పట్టుదలతో ప్రయత్నించడం.

6. క్షాంతి పరమిత (క్షమ) – సహనం, అంగీకారం కలిగి ఉండడం.

7. సత్యసంధత (సక్కా)

8. ప్రణిధాన పరమిత (సంకల్పం) – బోధిసత్త్వ సంకల్పంతో నిరంతర ప్రయత్నం.

9. ప్రేమపూర్వక దయ (మెట్టా)మైత్రి 

10. సమా (ఉపేక్ష )

ఈ పరమితలు బౌద్ధమార్గంలో ఉన్నత లక్ష్యాన్ని సాధించడానికి మార్గదర్శకాలు. బోధిసత్త్వులు ఈ పరమితలను పాటిస్తూ బుద్ధత్వం వైపు సాగుతారు.

✳️

పాట గానం AI

నాపేరు ఇషిత్

పాసయ్యను సెవెన్త్

సెలవులకు వెళతాను గుంటూరు

అమ్మమ్మ తాతయ్యలతో వుంటాను

మామయ్య కూతుళ్ళూ వస్తారు

సందడి సందడి  కలసి చేస్తారు

ఉత్సాహంగా ఆట పాటలతో గడిపి

ఆనందంగా తిరిగి వస్తాము అందరం

నాగరికత మొదటి పట్టణీకరణ

🌍  మానవ నాగరికత టైమ్‌లైన్ — Colourful Edition

ప్రాథమికం → ప్రాచీనం → మధ్యయుగం వరకు

Timeline — కాలక్రమం

25 లక్షల ఏళ్ల కిందట – 10000 BC

పాతరాతి యుగం (Paleolithic)

• వేట & సేకరణ
• అగ్ని నియంత్రణ
• సామూహిక జీవితం ప్రారంభం

10000 – 8000 BC

మధ్యరాతి యుగం (Mesolithic)

• సూక్ష్మ పరికరాల అభివృద్ధి
• చిన్న స్థిర నివాసాల ప్రారంభం

8000 – 3000 BC

కొత్తరాతి యుగం (Neolithic)

• వ్యవసాయ విప్లవం
• గ్రామాల స్థాపన
• శాశ్వత జీవనం

3300 – 1500 BC

మొదటి పట్టణీకరణ

• మెసొపోటామియా, ఈజిప్ట్, హరప్పా
• లిపి వ్యవస్థలు
• పట్టణ నిర్వహణ

1200 – 600 BC

ప్రాచీన రాజ్యాల వెలుగుదల

• ఈజిప్టు, చైనా పురాతన శక్తులు
• వాణిజ్య విస్తరణ

600 – 300 BC

రెండవ పట్టణీకరణ

• గ్రీకు - పర్షియన్ యుగం
• బౌద్ధ–జైన ప్రబోధం

322 BC – 550 CE

మౌర్య → గుప్త యుగం

• అశోక చక్రవర్తి
• గణితం, శాస్త్రం అభివృద్ధి

500 – 1000 CE

ప్రారంభ మధ్యయుగం

• రోమ్ పతనం
• భారతదేశంలో ప్రాంతీయ రాజ్యాలు

1000 – 1500 CE

మధ్యయుగం (Medieval Era)

• చోళులు, సుల్తానేట్
• ఇస్లామిక్ గోల్డెన్ ఏజ్

సారాంశ పట్టిక (Summary Table)

కాలం	సమయం	ముఖ్యాంశాలు
Stone Age	2.5 million yrs – 10,000 BC	వేట, అగ్ని, సాధనాలు
Neolithic	8000 – 3000 BC	వ్యవసాయం, గ్రామాలు
Urbanisation	3300 – 1500 BC	Harappa, Egypt, Sumer
Ancient Empires	600 BC – 500 CE	మౌర్య, గుప్త, గ్రీకు
Medieval	500 – 1500 CE	చోళులు, సుల్తానేట్

✦ 

 

C27.ప్రతీత్య మిధ్య మధ్యేవాదం

 బౌద్ధం బుద్ధుడు–ఆదిశంకరులు–నాగార్జునుల తత్వశాస్త్రాలకు సంబంధించిన ముఖ్యమైన టాపిక్స్.

🟡 1. బుద్ధుడు (Buddha)

బౌద్ధమత స్థాపకుడు.

నిజమైన దుఃఖం (Suffering), దాని కారణం, దాని నివృతి, మరియు మార్గం గురించి బోధించాడు (ఆర్య సత్యాలు).

ఆయన తత్వం కారణ–ఫల సిద్ధాంతం, అనిత్యత (Impermanence), అహంకార లేని జీవితం (No-self) మీద నిలుస్తుంది.

🟢 2. ఆచార్య నాగార్జున (Acharya Nagarjuna)

బౌద్ధ తత్వంలో మహాయాన సంప్రదాయానికి మేధావి.

మధ్యమక శాస్త్రం (Madhyamika Philosophy) స్థాపకుడు.

ఆయన ముఖ్య సిద్ధాంతం: శూన్యవాదం (Śūnyatā) → అన్ని వస్తువులు స్వభావం లేని, కారణ–కార్య సంబంధం పై ఆధారపడినవి.

🔵 3. ఆది శంకరాచార్యులు (Adi Shankaracharya)

అద్వైత వేదాంత స్థాపకుడు.

పరమసత్యం బ్రహ్మం మాత్రమే; ప్రపంచం మాయ (Illusion) అని అన్నారు.

ఆయన తత్వం → మిథ్యావాదం (ప్రపంచం నిజం కాదు, అనుభవంలో కనిపిస్తున్న మాయ మాత్రమే).

🟣 4. ప్రతిత్యసముత్పాదం (Pratītyasamutpāda / Pratityasamutpadam)

తెలుగు: కారణ–ఫల సిద్ధాంతం / పరస్పర ఆధారబద్ధత

బౌద్ధ తత్వశాస్త్రంలో ముఖ్యమైన మూల సూత్రం.

“ఒకటి ఉండటానికి ఇంకొకటి కారణం అవుతుంది.”

ఏదీ స్వతంత్రంగా, శాశ్వతంగా లేదు.

ఉదాహరణ:

విత్తనం → మొలక → చెట్టు → పండు

ఒక్కటి లేకుంటే తరువాతిది ఉండదు.

సారాంశం:

👉 Everything exists because of something else. Nothing exists independently.

🟠 5. మధ్యమ వాదం (Madhyamavadam)

Founder: Acharya Nagarjuna

Another name: Madhyamika / Middle Path Philosophy

శాశ్వతవాదం (Everything is permanent)

నాస్తికవాదం (Nothing exists)

ఈ రెండింటి మధ్యలోని మధ్యమ మార్గం.

ముఖ్య సూత్రం:

👉 ప్రపంచంలోని వస్తువులు శూన్యం; అవి స్వభావ రహితం; అవి కారణ–ఫల సంబంధం వల్ల మాత్రమే కనిపిస్తాయి.

🟤 6. మిథ్యా వాదం / మిథ్యావాదం (Mithyavadam)

Founder: Adi Shankaracharya

Advaita Vedanta Principle

జగత్ = మిథ్యా

(Neither true nor false — "Vyavaharika Satya")

పరమసత్యం = బ్రహ్మం మాత్రమే నిజం.

ప్రపంచం → ఇంద్రియ మాయ, అవిద్య వల్ల కనిపించే భ్రమ.

సూత్రం:

👉 Brahman is the only truth; the world is an illusion (Mithya).

⭐ సరళంగా 3 లైన్ల పోలిక

Concept Founder Meaning

Pratityasamutpada Buddha అన్నీ పరస్పర ఆధారంగా జరుగుతాయి; స్వతంత్రం ఏదీ లేదు

Madhyamavadam Nagarjuna శూన్యవాదం; Neither real nor unreal; Middle path

Mithyavadam Adi Shankara జగత్ మిథ్యా; Brahman alone is real

82P.GREAT PERSONS

విప్లవకారులు : భగత్ సింగ్ ,అల్లూరి సీతారామరాజు,కొమరం భీమ్, చారుమజుందార్ 

విప్లవభావాలు కలవారు  : Karlmarx, Leni , Stalin,Mao

విప్లవ కవులు :
1960 తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో దిగంబర కవులు 

1.నగ్నముని (మానేపల్లి హృషీకేశసవరావు 

2.మహాస్వప్న (కమ్మిశెట్టి వెంకటేశ్వరరావు)

3.నిఖిలేశ్వర్ (కుంభంయాదవరెడ్డి) 4.జ్వాలాముఖి (ఆకారం వీరవెల్లి రాఘవాచారి ) 

5. భైరవయ్య (మన్మోహన్ సహాయ్ ) 6.చెరబండరాజు  (బద్ధం భాస్కర రెడ్డి )
వరవరరావు ,గద్దర్,శ్రీశ్రీ  .కాళొజి

కవులు : గురజాడ ,గుర్రం జాషువ,కృష్ణ శాస్త్రి ,గిడుగు రామమూర్తి ,చిలకమర్తి ,కందుకూరి విరేశలింగం,పానుగంటి ,జంధ్యాల పాపయ్య శాస్త్రి

వాగ్గేయకారులు : తాళ్ళపాక అన్నమయ్య,రామదాసు ,క్షేత్రయ్య ,త్యాగయ్య ,మంగళంపల్లి బాల మురళీకృష్ణ

శతక కర్తలు : వేమన , సుమతి ,భర్తృహరి,భాస్కర శతకము

ప్రాచిన కవులు : 1.అల్లసాని పెద్దన ,2.నంది తిమ్మన ,3. ధూర్జటి ,4.మాదయ్యగారి మల్లన ,5.అయ్యలరాజు రామభద్రుడు ,6.పింగళి సూరన ,7.రామరాజ భూషణుడు  ,8.తెనాలి రామకృష్ణ , ( అష్టదిగ్గజులు )
,శ్రీనాధుడు ,పోతన ,

సాహితీవేత్తలు : గోపీచంద్ ,కొడవగంటి కుటుంబరావు ,ముప్పాళ్ళ రంగనాయకమ్మ ,గుడిపాటి వెంకటాచలం ,ఎన్ గో పి ,విశ్వనాధ సత్యనారాయణ ,శ్రీ శ్రీ,గుర్రం జాషువా

వివిధ కళారూపాలు-ప్రముఖులు :  నండూరి రామమోహన రావు,డాక్టర్ సమరం ,కొమ్మూరి వేణుగోపాలరావు ,అడవి బాపిరాజు ,బీనాదేవి ,ఘంటసాల ,రేలంగి,కస్తూరి శివరావ్ ,ఎన్ టి ఆర్ ,ఎస్ వి రంగారావ్

మేథావులు :రామానుజన్  ,డాక్టర్ బి ఆర్ అంబేడ్కర్

తత్వవేత్తలు : బుద్ధుడు,సోక్రటీస్ ,జీసస్ ,స్పోర్టకస్ ,వేమన ,ఫ్రాయిడ్, కార్ల్ మార్క్స్ ,లెనిన్ ,స్టాలిన్ ,మావో

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

C08.అశోకుడు IQ

అశోకుడు – మతాలు – శాసనాలు అంశంపై Moderate Level MCQs (4 options తో): MCQs (Moderate Level)

 1. కలింగ యుద్ధం తర్వాత అశోకుడు ఏ మతాన్ని స్వీకరించాడు? A) జైన మతం B) బౌద్ధ మతం C) అజీవక మతం D) సాంఖ్య మతం సమాధానం: B 

 2. “బుద్ధ–ధమ్మ–సంఘ” అనే పదాలు అశోక శాసనాలలో ఏ మతానికి సంబంధించినవి? A) హిందూ ధర్మం B) బౌద్ధ మతం C) జైన మతం D) అజీవకులు సమాధానం: B

 3. లుంబినీకి పన్ను రాయితీ ఇచ్చినట్లు చెప్పే శాసనం ఏది? A) గిరి శాసనం B) బారబార్ శాసనం C) స్తంభ (లాఠ్) శాసనం D) గుహ శాసనం సమాధానం: C

 4. “బ్రాహ్మణ–శ్రమణులను గౌరవించాలి” అని అశోకుడు ఏ సందర్భంలో చెప్పారు? A) యుద్ధ శాసనాలలో B) నీతి (ధమ్మ) శాసనాలలో C) వాణిజ్య శాసనాల్లో D) భౌగోళిక శాసనాలలో సమాధానం: B 

 5. “శ్రమణ” అనే పదం క్రిందివాటిలో ఎవరికీ వర్తిస్తుంది? A) హిందూ పూజారులు B) జైన సన్యాసులు C) సూఫీలు D) అజీవక గాయకులు సమాధానం: B 

 6. అజీవకుల కోసం అశోకుడు గుహలు త్రవ్వించిన ప్రదేశం ఏది? A) సారనాథ్ B) బారబార్ పర్వతం C) నళందా D) ధమ్మశాల సమాధానం: B 

 7. అశోకుడి ధమ్మలోని విలువలలో ఏది వేద/ఉపనిషత్ సంప్రదాయాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది? A) దేవదాన్ B) తల్లిదండ్రుల సేవ C) సంఘ విహారం D) అష్టాంగిక మార్గం సమాధానం: B

 8. అహింసా సిద్ధాంతం అశోక ధమ్మలో ఎక్కడినుండి ప్రభావితమైందని భావిస్తారు? A) హిందూమతం B) బౌద్ధం C) జైనమతం D) సాంఖ్య సమాధానం: C

 9. అశోక శాసనాల ప్రధాన సందేశాలలో ఒకటి ఏది? A) బౌద్ధ జ్ఞాన ప్రచారం మాత్రమే B) మత అసహనం C) మత సామరస్యం మరియు నీతి D) వాణిజ్య విస్తరణ సమాధానం: C 

 10. బారబార్ గుహలు ఎవరికి అంకితం చేయబడ్డాయి? A) బౌద్ధ భిక్షువులకు B) బ్రాహ్మణులకు C) అజీవకులకు D) జైనులకు సమాధానం: C --- మీకు ఇంకా ఇలాంటి MCQs (Easy / Hard) కావాలా? CONCEPT ( development of human relations and human resources )

C04.వేదాలు లిఖిత ఆధారాలు

⭐ ముందుగా ఒక స్పష్టమైన విషయం:

వేదాలు చాలా ప్రాచీనమైనవి – కానీ లిఖితంగా కాదు, శ్రుతి (మౌఖిక) సంప్రదాయంగా మాత్రమే.

బౌద్ధ సాహిత్యం – లిఖితంగా చాలా పురాతనంగా ఉంది.

ఇది ఆధారాలతో నిర్ధారితమైన సత్యం.

ఇదే కారణం బౌద్ధ గ్రంథాలు, శాసనాలు, స్తూపాలు ఎక్కువగా ఉన్నట్టు కనిపిస్తుంది;

వేదాలకు అలాంటి "లిఖిత శిల్ప–శాసన" ఆధారాలు ముందుగా కనిపించవు.

⭐ ఎందుకు?

✔ వేదాలు "శ్రుతి" – రాయడమే నిషిద్ధం

వేదాలను రాయడం అనేది

వేదకాలంలోనూ, బ్రాహ్మణ–ఆరణ్యకాలంలోనూ నిషేధం.

ఇవి కేవలం

“గురువు → శిష్యుడు”

ఈ విధంగా మౌఖికంగా మాత్రమే అందించాలి అని కఠిన నియమం.

బ్రాహ్మణులు వేదాన్ని “దేవనాగరి లో తప్ప మరే లిపిలో రాయకూడదు” అని చెప్పలేదు.

అదేనండి:

“వేదం రాయరాదు” అని మాత్రమే చెప్పారు.

అందుకే వేదాలు లిఖిత ఆధారంగా ముందుండవు,

కానీ మౌఖిక ఆధారంగా మాత్రం ముందే ఉన్నాయి.

⭐ ఇప్పుడు మీ ప్రతీ ప్రశ్నకు timelineతో సమాధానం:

❓ ప్రశ్న 1:

అశోకుడు (3rd century BCE) బ్రాహ్మి/దమ్మలిపిలో

ఎందుకు వేదాలు – పురాణాలు రాయబడలేదు?

✔ సమాధానం:

1. అప్పటికి వేదాలు మౌఖిక సంప్రదాయంలోనే ఉన్నాయ్ (ఒప్పందం ప్రకారం రాయరాదు).

2. పురాణాలు అప్పటికి ఇంకా పూర్తిగా రచింపబడలేదు.

పురాణాల నిర్మాణం ప్రధానంగా 2nd century CE – 8th century CE మధ్య జరిగింది.

3. అశోకుడు బౌద్ధధర్మాన్ని రాజధర్మంగా స్వీకరించడంతో,

అతని శాసనాలు బౌద్ధ ధార్మికత, నీతి, దమ్మం గురించే ఉన్నాయి.

👉 అందుకే ఆ కాలంలో వేద–పురాణాల లిఖిత రూపం కనిపించదు.

❓ ప్రశ్న 2:

గుప్తలిపి (4th CE) లో

ఎందుకు వేదాలు–పురాణాలు లికించబడలేదు?

✔ సమాధానం:

1. గుప్త కాలంలో పురాణాలు రాయడం మొదలైంది — కానీ ఇవి

తాళపత్రం, భోజపత్రం మీద రాయబడ్డాయి (stone inscriptions కాదు).

2. వేదాలను రాయడం పై ఉన్న మౌఖిక నిషేధం ఇంకా కొనసాగింది.

3. గుప్త శాసనాలు ప్రధానంగా

దానాలు

భూస్వామ్యాలు

రాజుల విజయం

కోసం మాత్రమే.

👉 గుప్త శాసనాల్లో వేదాలు–పురాణాలు రాయబడే అవసరం లేదు.

❓ ప్రశ్న 3:

శారదా లిపి (7th–8th CE) లో

ఎందుకు వేదాలు–పురాణాలు లేవు?

✔ సమాధానం:

శారదా లిపి ప్రధానంగా

కశ్మీర్ సంస్కృత గ్రంథాల

శైవ–శాక్త సంప్రదాయ గ్రంథాల

లిపి.

వేదాలు ఇంకా

“శ్రుతి” – మౌఖికం

గానే కొనసాగాయి.

❓ ప్రశ్న 4:

గ్రంథ లిపి (6th century onwards)

సంస్కృత గ్రంథాలు ఉన్నాయి.

అయితే వేదాలు ఎందుకు లేవు?

✔ సమాధానం:

1. గ్రంథ లిపి ప్రధానంగా పాండిత్య మరియు శాస్త్ర గ్రంథాల కోసం.

2. వేదాలు “రాయరాదు” అనే ఆచారం ఇంకా కొనసాగింది.

3. కానీ వేదాంగాలు, ఉపనిషత్తులు, ధర్మశాస్త్రాలు మాత్రం గ్రంథ లిపిలో రాయబడ్డాయి.

— ఎందుకంటే ఇవి శ్రుతి కాదు, స్మృతి.

👉 వేదాలకే ప్రత్యేక నిషేధం – ఇది బౌద్ధ గ్రంథాలకు లేదు.

❓ ప్రశ్న 5 (ముఖ్యం)

7వ–10వ CE ప్రాంతీయ లిపుల్లో కూడా

ఎందుకు వేదాలు–పురాణాలు లేవు?

✔ సమాధానం:

1. వేదాలు ఇంకా "మౌఖిక"మే – రాయడమంటే ఆచార విరుద్ధం.

2. పురాణాలు ఒకే సంస్కృత భాషలో ఉండగా,

ప్రాంతీయ లిపుల్లో వాటిని రాయడం తర్వాత కాలంలో (12వ–15వ CE) ప్రారంభమైంది.

3. ప్రాంతీయ లిపులు మొదట శాసనాల కోసం మాత్రమే ఉపయోగించబడ్డాయి –

ధార్మిక గ్రంథాలు చాలా ఆ తర్వాతే.

👉 అందుకే ప్రాంతీయ లిపుల్లో వేదాలు–పురాణాలకు పురాతన ఆధారం కనిపించదు.

⭐ అయితే వేదాలు ఎప్పుడు రాయబడ్డాయి?

దేవనాగరి లిపి (10th–12th CE) వచ్చాక

వేదాలను మొదటిసారిగా లిఖితరూపంలో రాయడం ప్రారంభమైంది.

ఈ విషయాన్ని భారత పురావస్తు, లిపిశాస్త్రం, Vedic philology అన్ని అంగీకరిస్తాయి.

⭐ బౌద్ధ సాహిత్యం ఎందుకు ముందే లభ్యమవుతుంది?

1. బౌద్ధులు రాయడాన్ని నిషేధించలేదు.

2. శాసనాలు, స్తూపాలు, గుహలు – ఇవన్నీ ధర్మప్రచారానికి నిర్మించబడ్డాయి.

3. అశోకుడు పెద్ద ఎత్తున లిపిని ఉపయోగించాడు.

4. బౌద్ధ గ్రంథాలు మొదటిసారిగా

1st century BCE లో శ్రీలంకలో రాయబడ్డాయి (పాలి టిపిటకాలు).

అందుకే బౌద్ధ సాహిత్యానికి లిఖిత ఆధారం → 2200–2300 సంవత్సరాలు ఉంది.

⭐ చివరిగా — మీ సందేహానికి స్పష్టమైన ముగింపు:

■ వేదాలు = అత్యంత ప్రాచీన మాటసంప్రదాయం

■ బౌద్ధ సాహిత్యం = అత్యంత ప్రాచీన లిఖిత సంప్రదాయం

రెండూ చరిత్రలో వేర్వేరు మార్గాలు:

వేదాలు మౌఖికంగా నిలిచి ఉన్నాయి.

బౌద్ధ గ్రంథాలు లిఖితంగా నిలిచి ఉన్నాయి.

అందుకే ఆధారాలు రెండు వేర్వేరు విధాలుగా కనిపిస్తాయి.

C01.buddha and puranas

అష్టాదశ పురాణాలు (18 మహాపురాణాలు)

ఈ పేజీలో ఆష్టాదశ పురాణాల జాబితా, వాటి సంక్షిప్త వివరణ, రచనా కాలం గురించి తెలుగులో వివరంగా అందించబడింది.

పరిచయం

అష్టాదశ పురాణాలు అంటే హిందూ సంప్రదాయంలోని ప్రధాన 18 పురాణాలు. వేదవ్యాసుడిచే సంకలితం చేయబడినట్లు సంప్రదాయంగా చెప్పబడింది. పురాణాలు ఒక్కసారిగా రాయబడలేదు — శతాబ్దాలుగా సంకలనం, మార్పులు, జోడింపుల దశల్లో వచ్చాయని పాఠకులు తెలుసుకోవాలి.

గమనిక: బుద్ధుని కాలం (సుమారు 563–483 BCE)కి అసలు అష్టాదశ పురాణాల రచనలు చెందవు. ఈ పురాణాల పూర్తి రూపాలు బౌద్ధ కాలంకి తర్వాతి శతాబ్దాలలో ఏర్పడ్డాయి.

అష్టాదశ మహాపురాణాల జాబితా

1. బ్రహ్మ పురాణం
2. పద్మ పురాణం
3. విష్ణు పురాణం
4. వాయు పురాణం
5. భవిష్య పురాణం (భౌతిక)
6. భాగవత పురాణం
7. నారద పురాణం
8. మార్కండి‌య పురాణం
9. అగ్ని పురాణం
10. లింగ పురాణం
11. వరాహ పురాణం
12. స్కంద పురాణం
13. వామన పురాణం
14. కూర్మ పురాణం
15. మత్స్య పురాణం
16. గరుడ పురాణం
17. బ్రహ్మాండ పురాణం
18. బ్రహ్మవైవర్త పురాణం

ప్రతి పురాణం గురించి సంక్షిప్తంగా

ప్రతి పురాణం ప్రత్యేక దైవాలకి సంబంధించిన కథలు, వంశావళి, సృష్టి-పరిపాలన, ధర్మశాస్త్ర, ఉపదేశాలు, స్థలపూజా కారణ కథలు మొదలైన విషయాలను కలిగి ఉంటుంది. కొన్ని ముఖ్యాంశాలు:

• బ్రహ్మ పురాణం: సృష్టి, దేవతలు, బ్రహ్మసంప్రదాయాల సందర్భాలు.
• పద్మ పురాణం: విష్ణు రూపాలు, పురాణ కథలు మరియు తీరుప్రత్యేకాలు.
• విష్ణు పురాణం: విష్ణు అవతారాల సంగ్రహం.
• భాగవత పురాణం: శ్రీకృష్ణ జీవితం మరియు భక్తి సారాంశం (భాగవతం అత్యంత ప్రజ్ఞాపూరిత గ్రంధం).
• లింగ పురాణం: శివ పరిచయాలు, లింగ పూజా కథల సరళి.
• ఇలాగే మిగతా పురాణాలు స్థానిక పూజాపద్ధతులు, క్షేత్రకథలు, పురాణ చరిత్రలను వివరిస్తాయి.

రచనా కాలాల సంక్షిప్త టైమ์లైన్

సారాంశంగా:

• క్రీ.పూ. 500 – క్రీ.పూ. 100: పురాణాల తొలి విత్తనాల ప్రారంభం (కొన్ని మూల వచనాలు).
• క్రీ.శ. 100 – 500: అనేక పురాణాల అసలు రూపం ఏర్పడిన కాలం.
• క్రీ.శ. 500 – 1200: పురాణాల విస్తరణ, కథల గూడ చిత్రాలు, స్థానిక జోడింపులు.
• క్రీ.శ. 1200 – 1500: తుది రూపాల సమాస్య; భక్తి ఉద్యమం ప్రభావం ఉండవచ్చు.

ఎలా ఉపయోగించుకోవాలి

పురాణాలు చరిత్రాత్మకనిఖిలంగా కాకుండా, సాంస్కృతిక, ఆధ్యాత్మిక మార్గదర్శకత్వం, స్థానిక ఆచారాల మూలాలుగా చూడాలి. అధ్యయనానికి ప్రాథమికంగా పలు భాగాలను ఎలా తీర్చిదిద్దారు అనేది పరిశోధన అవసరం.

మీకు ఈ HTMLను ఎడిట్ చేయాలనుకుంటే లేదా మరింత వివరణ కోరితే, నన్ను చెప్పండి — నేను ఈ ఫైల్‌లో నేరుగా మార్పులు చేయగలను.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

C09.సాయణుడు – విజయనగర సామ్రాజ్యంలోని మహా పండితుడు

సాయణుడు – విజయనగర సామ్రాజ్యంలోని మహా పండితుడు

విజయనగర రాజ్యంలో అత్యంత గొప్ప పండితుడు, వేద వ్యాఖ్యానాలలో అగ్రగణ్యుడు సాయణాచార్యుడు (Sayana / Sayanacharya). ఆయన వేదాలపై చేసిన భాష్యాలు ఇప్పటికీ ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రామాణిక గ్రంథాలుగా గుర్తించబడ్డాయి.

🌿 సాయణుడు – సంక్షిప్త వివరాలు

📌 పేరు: సాయణాచార్యుడు

📌 కాలం: 14వ శతాబ్దం (Vijayanagara Empire)

📌 రాజులు:

హరిహర రాయుడు – I

బుక్క రాయుడు – I

📌 పదవి: ప్రధానమంత్రి, రాజగురు, వేదశాస్త్ర పండితుడు

📚 వేదాలపై సాయణుడి సేవలు

సాయణుడు రాసిన వేద భాష్యాలు నాలుగు వేదాలన్నింటిని కవర్ చేస్తాయి:

✔️ Rigveda Bhāṣya

✔️ Yajurveda Bhāṣya

✔️ Sāmaveda Bhāṣya

✔️ Atharvaveda Bhāṣya

> ఈ నాలుగు వేదాలకు ఒకే సమయంలో సమగ్ర వ్యాఖ్యానాలు చేసిన ఏకైక పండితుడు.

👨‍👦 సోదరుడు — మాధవాచార్యుడు

సాయణుడికి సన్నిహిత సహకారి, ఆయన అన్న మాధవాచార్యుడు

(తరువాత కాలంలో విద్యారణ్య స్వామి అయ్యాడు).

విద్యారణ్య స్వామి విజయనగర సామ్రాజ్య స్థాపనలో కూడా కీలక పాత్ర పోషించినవాడు.

🏛 విజయనగర రాజ్యానికి చేసిన సేవలు

రాజ్యంలోని విద్యా వ్యవస్థ అభివృద్ధి

వేదపాఠశాలల స్థాపన

మహాగ్రంథాల సంపాదన

రాజులకు ధార్మిక, రాజకీయ సలహాలు

📌 సాయణుడి గ్రంథాలు

సుమారు 100కి పైగా గ్రంథాలు:

వేద భాష్యాలు

బ్రాహ్మణాలు

ఆరణ్యకాలు

ధర్మశాస్త్ర గ్రంథాలు

స్మృతులు

నిఘంటువులు

అత్యంత ప్రసిద్ధం: Rigveda Samhita Bhashyam

 కీర్తి

వేద వ్యాఖ్యానాలలో సాయణ భాష్యం నేటికీ:

అత్యంత ప్రామాణికం

పాశ్చాత్య పండితులు కూడా ఆధారపడే గ్రంథం

విశ్వవిద్యాలయాల్లో పాఠ్యాంశం

class="left">

C10.sangetam samavedam

ఇవి సామవేదం – భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతపు ప్రాథమిక నిర్మాణాలు. మీరు ఇచ్చినవి మొత్తం సంగీత శాస్త్రంలోని మూలకాలు.

ఇప్పుడు వాటిని స్పష్టంగా, సులభంగా, క్లారిటీతో వివరంగా ఇస్తున్నాను.

🎵 1. స్వరములు – 7 (Swaramulu – 7)

భారతీయ సంగీతంలో 7 ప్రధాన స్వరాలు:

1. స – షడ్జము (Sa)

2. రి – ఋషభము (Ri)

3. గ – గాంధారం (Ga)

4. మ – మధ్యమం (Ma)

5. ప – పంచమం (Pa)

6. ధ – ధైవతం (Dha)

7. ని – నిషాదం (Ni)

➡️ ఇవే మొత్తం సంగీతానికి ప్రాణం.

➡️ మళ్లీ సకు చేరితే ఒక ఒక్టేవ్ (Sthayi) పూర్తవుతుంది.

---

🎼 2. మండలాలు – 3 (Mandalalu – 3)

స్వరాలను పాడే మూడు స్థాయిలు:

1. మంద్రమండలం – తక్కువ శృతి (low pitch)

2. మధ్యమమండలం – సాధారణ స్వరాలు (normal pitch)

3. తారస్థాయి మండలం – ఎత్తు శృతి (high pitch)

➡️ ఒకే స్వరం మూడు మండలాల్లో పాడవచ్చు.

(ఉదా: స – తక్కువ స, మధ్య స, ఎత్తు స)

---

🎶 3. మూర్ఛనలు – 21 (Murchanalu – 21)

ఒక గ్రహస్థాన (starting point) మారితే ఏర్పడే స్వరమాలిక = మూర్ఛన.

7 స్వరాలు

ప్రతి స్వరం మొదలుపెట్టి పాడితే 7 మూర్ఛనలు

మరియు మూడు స్టాయిల్లో కలిపి మొత్తం 21 మూర్ఛనలు

➡️ ఉదాహరణ:

స రి గ మ ప ధ ని స

రి గ మ ప ధ ని స రి

గ మ ప ధ ని స రి గ ... ఇలా.

---

🎵 4. గ్రామాలు – 3 (Gramalu – 3)

ప్రాచీన భారత సంగీతంలో మూల స్వర వ్యవస్థలు మూడు:

1. శడ్జగ్రామం (Sa ఆధారంగా)

2. మధ్యమగ్రామం (Ma ఆధారంగా)

3. గాంధారగ్రామం (Ga ఆధారంగా)

➡️ ఇవే నేటి రాగాలకు మూలం.

➡️ సమవేద సంగీతం ప్రధానంగా శడ్జగ్రామం ఆధారంగా ఉండేది.

---

🌀 5. తానాలు – 49 (Tanalu – 49)

స్వరాల క్రమాలు, పరిణామాలు, oscillations కలిగి ఉన్న సంగీత రూపాలు.

49 తానాలు =

7 స్వరాలు

7 స్థానాలు (variations)

7 × 7 = 49

➡️ ఇవి రాగాల ఆలాపనకు పునాది.

➡️ ప్రతి తానం వేరు వేరు భావాన్ని ఇస్తుంది.

సులభ సారాంశం (Simple Summary)

అంశం సంఖ్య అర్థం

స్వరాలు 7 సంగీతపు ప్రాథమిక నోట్లు

మండలాలు 3 Low, Medium, High pitch స్థాయిలు

మూర్ఛనలు 21 ప్రతి స్వరం నుంచి మొదలయ్యే 21 స్వరమాలికలు

గ్రామాలు 3 ప్రాచీన 3 మూల స్వరవ్యవస్థలు

తానాలు 49 49 స్వరపరమైన రీతులు (patterns)